Μάθημα : ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ & ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ

Λε Αν Τουάν: Άνοιξη, Ακρυλικά χρώματα σε καμβά (2022)

Ο Λε Αν Τουάν είναι ένας σύγχρονος Βιετναμέζος ζωγράφος, γνωστός για το ιδιαίτερο στυλ του που κινείται κυρίως στον χώρο της λυρικής αφαίρεσης και του σύγχρονου ιμπρεσιονισμού, εστιάζοντας σε τοπία, λουλούδια και την ομορφιά του φυσικού κόσμου, τα οποία αποδίδει με μια ελεύθερη και συναισθηματική προσέγγιση. Χρησιμοποιεί κυρίως ακρυλικά και λάδια σε καμβά, δουλεύοντας συχνά με σπάτουλα και τεχνικές impasto για να δημιουργήσει ανάγλυφες, "γλυπτικές" επιφάνειες.

Ας νιώσουμε την άνοιξη και μέσα από τη μουσική. Πρώτα όμως δυο λόγια για τη μορφή της κλασικής σονάτας. Η σονάτα είναι μια πολυμερής οργανική μουσική μορφή, που πρωτοεμφανίστηκε τον 16ο αιώνα. Συνήθως γράφεται για ένα σολιστικό όργανο (σόλο σονάτα) ή δύο όργανα. Το μουσικό ύφος είναι ισορροπημένο, με έμφαση στη θεματική ανάπτυξη. Η δομή της κλασικής σονάτας (κυρίως κατά την περίοδο των Χάυντν, Μότσαρτ και Μπετόβεν) αποτελείται συνήθως από τρία ή τέσσερα μέρη, με το πρώτο μέρος, που είναι το κύριο, να ακολουθεί την αυστηρή «φόρμα σονάτας» (έκθεση/παρουσίαση, ανάπτυξη, επανέκθεση/ανακεφαλαίωση). Το δεύτερο μέρος είναι πιο αργό, πιο λυρικό και συναισθηματικό, συχνά σε διαφορετική τονικότητα (π.χ. στην υποδεσπόζουσα). Το τρίτο μέρος σε μέτριο προς γρήγορο ρυθμό αντιστοιχεί σε έναν  χορό (μενουέτο) ή ένα πιο παιγνιώδες σκέρτσο, συνήθως σε τριμερή μορφή (ABA).Το τελευταίο μέρος, το ζωηρό φινάλε, συχνά σε φόρμα ροντό (ABACADA) ή φόρμα σονάτας, κλείνει το έργο με ενέργεια.

Η Σονάτα για βιολί και πιάνο αρ. 5 σε Φα Μείζονα, Op. 24, γνωστή ευρέως ως «Σονάτα της Άνοιξης» (Frühlingssonate), είναι ένα από τα πιο δημοφιλή και λυρικά έργα του Λούντβιχ βαν Μπετόβεν. Εκδόθηκε το 1801 και αποτελεί ορόσημο της πρώιμης-μέσης περιόδου του συνθέτη, αποπνέοντας φρεσκάδα, αισιοδοξία και λυρισμό. Η «Σονάτα της Άνοιξης» θεωρείται ένα από τα πιο ευχάριστα και προσιτά έργα του Μπετόβεν, αποτελώντας ένα κλασικό δείγμα της κλασικής μουσικής που γεφυρώνει την κλασική δομή με το ρομαντικό αίσθημα. Η προσωνυμία δόθηκε από τους εκδότες του έργου μετά τον θάνατο του συνθέτη, καθώς το εξωστρεφές αυτό έργο αναδίδει ανοιξιάτικη διάθεση, την αίσθηση της αναγεννημένης φύσης και τη χαρά της ζωής, στοιχεία άρρηκτα συνδεδεμένα με την εποχή της άνοιξης, μέσα από τον καθαρό μελωδικό του πλούτο, αν και δεν αποτελεί προγραμματική μουσική (δηλαδή δεν περιγράφει μια συγκεκριμένη ιστορία).

Η σονάτα αυτή αποτελείται από τέσσερα μέρη (αντί για τα τρία που ήταν το σύνηθες για τις σονάτες βιολιού της εποχής), με προσθήκη ενός σκέρτσου. Σε αντίθεση με παλαιότερες σονάτες όπου το πιάνο κυριαρχούσε (Sonata per clavicembalo con accompagnamento di violino), εδώ ο Μπετόβεν δίνει ίσο ρόλο στο βιολί και το πιάνο, καθιστώντας τα ισότιμους συνομιλητές.

Από ηχογράφηση του 1993 ακούμε την εκτέλεση του τότε μόλις 13χρονου βιολιστή Ντέιβιντ Γκάρετ και του πιανίστα Αλεξάντερ Μάρκοβιτς. Η ερμηνεία του νεαρού βιολιστή διαθέτει εκπληκτική για την ηλικία του τεχνική ωριμότητα και μουσικότητα,  με  νεανικό  αυθορμητισμό και έναν «ακτινοβολούντα, τραγουδιστικό» τόνο στο μέρος του βιολιού.

ΜΠΕΤΟΒΕΝ 5η Σονάτα για βιολί & πιάνο. 1ο μέρος Allegro.mp3

ΜΠΕΤΟΒΕΝ 5η Σονάτα για βιολί & πιάνο. 2o μέρος Adagio molto espressivo.mp3

ΜΠΕΤΟΒΕΝ 5η Σονάτα για βιολί & πιάνο. 3ο μέρος Scherzο. Allegro molto.mp3

ΜΠΕΤΟΒΕΝ 5η Σονάτα για βιολί & πιάνο. 4ο μέρος Rondo. Allegro ma non troppo.mp3

Η Σονάτα για πιάνο αρ. 25 σε Σολ Μείζονα, Op. 79, γνωστή και ως «Σονατίνα» είναι ένα έργο του Λούντβιχ βαν Μπετόβεν που γράφτηκε το 1809. Είναι μια ανάλαφρη και τεχνικά προσιτή σονάτα, η πιο σύντομη του συνθέτη,  που διακρίνεται για τον παιχνιδιάρικο, χαρούμενο χαρακτήρα της και τη δομή της σε τρία μέρη. Παρότι ανήκει στην ώριμη περίοδο του συνθέτη, έχει την απλότητα μιας σονατίνας  και είναι λιγότερο δραματική από άλλες σονάτες του Μπετόβεν.

Ο Μπετόβεν αποφάσισε γι' αυτό το κομμάτι να το απλοποιήσει σημαντικά, χρησιμοποιώντας κυρίως κλασικές αρμονίες και μουσικές υφές, απλούς και μόνο μουσικούς μηχανισμούς, και όμως δημιούργησε κάτι τόσο νέο και πρωτοποριακό. Μπορεί να μην είναι πυκνό σε μουσική υφή, αλλά είναι πυκνό σε μουσικές ιδέες.

Το 1^ο μέρος της,  Presto alla tedesca, σε Σολ Μείζονα, είναι γρήγορο, ζωηρό και ρυθμικό, σε στυλ γερμανικού χορού και σε φόρμα σονάτας. Ξεκινά με ένα θέμα που σε μερικά σημεία του θυμίζει «λαλιά κούκου» και αναπτύσσεται με παιχνιδιάρικο τρόπο.

Το 2^ο μέρος της,  Andante (Σε μέτριο ρυθμό), σε σολ ελάσσονα, είναι ελαφρύ, γαλήνιο και λυρικό∙ πρόκειται για μια ήρεμη, μελαγχολική μελωδία σαν βαρκαρόλα, που έρχεται σε αντίθεση με την ένταση του πρώτου μέρους και παραπέμπει σε τραγούδι βενετσιάνικης γόνδολας.

Το 3^ο Μέρος, Vivace (Ζωηρά), σε  Σολ Μείζονα, είναι  γρήγορο, χορευτικό και ελαφρώς «παραμυθένιο», σε δομή ροντό. Ολοκληρώνει τη σονάτα απότομα με μια αίσθηση χαράς και ανάλαφρης διάθεσης.

Ακούμε τη σονάτα ερμηνευμένη από την Ουγγαροεβραία πιανίστα Άνι Φίσερ, όταν ηχογράφησε όλες τις σονάτες για σόλο πιάνο του Μπετόβεν το 1977-8. Η Φίσερ φέρνει τη χαρακτηριστική της πύρινη φλόγα και τεχνική ακρίβεια σε αυτή την πιο ελαφριά, συχνά παραβλεπόμενη «σονατίνα» του Μπετόβεν. Το παίξιμό της έχει εσωτερική ένταση, ώστε κάνει την ερμηνεία να φαίνεται επιτακτική και βαθιά μουσική.

ΜΠΕΤΟΒΕΝ 25η Σονάτα για σόλο πιάνο, Άνι Φίσερ.mp3