Μάθημα : ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ & ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ

Η  διεθνούς ακτινοβολίας ηθοποιός Κατίνα Παξινού (1900-1973),  η πρώτη μη Αμερικανίδα ηθοποιός που τιμήθηκε με Όσκαρ, όπως και η πρώτη από την Ελλάδα, είχε γενικά πολύ πλούσιες εκφραστικές δυνατότητες που της επέτρεπαν να ερμηνεύει όχι με δυσκολία δραματικούς ρόλους κάθε θεατρικού ύφους, από την αρχαία ελληνική τραγωδία μέχρι το μπρεχτικό θέατρο. Επίσης, η μουσική της καλλιέργεια της επέτρεπε να χρωματίζει τη φωνή της ώστε ν΄ αναδεικνύεται η εκφραστικότητα και η ευαισθησία έντονα καθώς και ο μελωδικός ρυθμός του ποιητικού λόγου. Αυτό το τελευταίο χαρακτηριστικό της, το κοντινό στους εξωτερικούς κανόνες του λυρικού θεάτρου και του κλασικού τραγουδιού γενικότερα, είναι εκείνο που σήμερα εντάσσεται σε παρωχημένους πια κώδικες υποκριτικής, ασύμβατους με τη σύγχρονη αισθητική στην απόδοση του ποιητικού θεάτρου∙ όμως, πέρα από τον τύπο, στις ερμηνείες της Παξινού διακρίνει κανείς ακόμα και σήμερα το υποκείμενο βάθος ψυχής, τη θαυμαστή μετατροπή του εαυτού και του σώματός της σε λειτουργικό, ολοζώντανο σκηνικό εργαλείο με ανυπέρβλητο, κατά τη γνώμη μου, φυσικό συγχρονισμό του λόγου της και των απαντήσεών της στις ατάκες των άλλων ηθοποιών που μοιράζεται τη σκηνή μαζί τους.

Στο μάθημά μας έχουμε γνωρίσει την τέχνη της Παξινού στην άσκησή μας με θέμα την έξοδο από την τραγωδία του Αισχύλου «Αγαμέμνων» ( https://tinyurl.com/mrx3zv3a ) .

Τώρα τις γιορτές, στον αυξημένο ελεύθερο χρόνο μου, παρακολούθησα αρκετές ταινίες τεκμηρίωσης (ντοκιμαντέρ) από το θαυμάσιο αρχείο της δημόσιας τηλεόρασης, μεταξύ των οποίων και μια βιογραφία της Παξινού από την οποία ανθολόγησα το παρακάτω απόσπασμα συνέντευξής της, από τη μακρινή δεκαετία του ’50. Μέσα σε λιγότερο από ενάμισι λεπτό, η μεγάλη ιέρεια του θεάτρου συνοψίζει το νόημα της ανθρώπινης ζωής με έναν τόσο άμεσα ανθρώπινο όσο και βαθιά φιλοσοφημένο λόγο ώστε να μπορέσω να το κατανοήσω απόλυτα και να το ενστερνιστώ, κάτι που οι πεπερασμένες δυνατότητες της αντίληψής  μου δεν θα μου το επέτρεπαν εάν μελετούσα φιλοσοφικά κείμενα σπουδαίων στοχαστών που θα κατέληγαν σε ανάλογο συμπέρασμα.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ ΚΑΤΙΝΑΣ ΠΑΞΙΝΟΥ.mp4

«Κοιτάξτε τον ήλιο, όσο είναι εκεί, και προσπαθήστε να φέρετε το φως και την ζεστασιά του στην καρδιά σας. Μπορείτε να δώσετε λίγη απ' αυτή την ζεστασιά σε κάποιον άλλον κι αυτός σε κάποιον άλλον κι αυτός σε άλλον; Τότε δεν ήρθατε μάταια στον κόσμο. Έχετε πετύχει κάτι. Είναι τόσο απλό». Κ. Παξινού

Αξίζει να νιώσουμε έστω και για λίγο αυτά τα λόγια και μακάρι να τα εφαρμόσουμε στις καθημερινές μας συναναστροφές ως έμπρακτα στοιχεία της βιοθεωρίας μας. Αν πάλι δεν μας ταιριάζουν εν έτει 2026, ως «παρωχημένοι ρομαντισμοί», ας μην τα χλευάσουμε τουλάχιστον. Φυσικά και μπορούμε να εξακολουθήσουμε να ζούμε τις μικρές ζωές μας όπως  τόσα άλλα πλάσματα που μεγαλώνουν, μπαίνουν σε ομάδες-κλίκες για να επιβιώσουν ή και να κυριαρχήσουν, αναπαράγονται, γερνούν και πεθαίνουν, χωρίς να έχουν προσφέρει τίποτε, άντε εκτός από ίσως σε δυο-τρεις «δικούς τους» ανθρώπους, για να θυμηθούμε και την προηγούμενη ανάρτησή μου. Όμως η αληθινή αξία της ζωής δεν βρίσκεται στην επιβίωση ως αυτοσκοπό ούτε στη συσσώρευση κατ' ουσίαν περιττών υλικών αγαθών ή στην προσωπική δόξα και στην επιβολή του ναρκισσιστικού μας "εγώ" στους άλλους, αλλά στην «καθαρότητα της ψυχής και στις ανιδιοτελείς πράξεις για το καλό της κοινωνίας».Γι' αυτό αξίζει να επιβιώνουμε.

«Αιδού θεούς, σώζε ανθρώπους· βραχύς ο βίος· είς καρπός της επιγείου ζωής, διάθεσις οσία και πράξεις κοινωνικαί.» / «Σεβάσου τους θεούς, σώζε τους ανθρώπους· η ζωή είναι μικρή· ο μόνος καρπός της επίγειας ζωής είναι η ευσεβής διάθεση και οι κοινωνικές πράξεις». Μάρκος Αυρήλιος (121-180 μ.Χ.) «Τα εις εαυτόν» στ’ 30.

«Τα εις εαυτόν» του Μάρκου Αυρήλιου είναι ένα αριστούργημα στωικής φιλοσοφίας, γραμμένο ως προσωπικό ημερολόγιο σε αρχαία ελληνικά, που περιλαμβάνει προσωπικούς στοχασμούς, ηθικές νουθεσίες και πρακτικές ασκήσεις αυτογνωσίας με σκοπό την επίτευξη της εσωτερικής γαλήνης, της αρετής (σωφροσύνη, δικαιοσύνη, ανδρεία) και της αρμονίας με τη φύση. Εμπνέει διαχρονικά διδάσκοντας πώς να αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες της ζωής με ηθική αντοχή, λογική και αποστασιοποίηση από εξωτερικά πάθη και υλικές επιθυμίες, εστιάζοντας στην αυτάρκεια και το καθήκον.