Μάθημα : ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ & ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ

Με αφορμή την πρόσφατη δημοσίευσή μας στο Journal of Medical Education and Curricular Development σχετικά με την προσπάθεια καλλιέργειας ενσυναίσθησης μέσω του παρόντος μαθήματος ( βλ. έγγραφο DOI: 10.1177/23821205251405320 στο χαρτοφυλάκιό μας , https://tinyurl.com/5f5m6h7n  )  και, καθώς ο χρόνος που φεύγει, παίρνει μαζί του κάθε τι παλιό, ενώ τα Χριστούγεννα σηματοδοτούν το καινούργιο στις ζωές όλων μας, σκέφτηκα να μοιραστώ μαζί σας δυο τραυματικές εμπειρίες μου με συναδέλφους με επίπεδα ενσυναίσθησης υπό το μηδέν και να τους πω μέσα απ’ το ιστολόγιό μας δυο κουβέντες, έτσι για το καλό του νέου χρόνου.

Πάνε περίπου 18 χρόνια -σαν χτες μου φαίνεται- όταν ο συχωρεμένος πια πατέρας μου χρειάστηκε επειγόντως καθετηριασμό για οξεία επίσχεση ούρων λόγω υπερπλασίας του προστάτη και ο αδερφός μου τον έφερε στο νοσοκομείο όπου εργαζόμουν ως μέλος ΔΕΠ, τότε ως επίκουρος καθηγητής  αλλά και ως εργαστηριακός γιατρός και όπου εργάζομαι ακόμη. Ο ειδικευόμενος συνάδελφος της εσωτερικής εφημερίας της πανεπιστημιακής κλινικής που αποτάθηκα, πολύ «κουλάτος» τύπος, στυλάτος και χαλαρός, χωρίς πίεση δουλειάς, όταν του είπα ότι ήμουν συνάδελφός του και εργαζόμουν στο Παθολογοανατομικό Εργαστήριο του Νοσοκομείου, άρα ήμουν καθημερινός συνεργάτης του,  με κοίταξε αδιάφορα και μας παρέπεμψε στο νοσοκομείο που είχε γενική εφημερία, όπου και φτάσαμε μετά από μία ώρα παρά κάτι…

Την περασμένη βδομάδα, μια πολύ αγαπητή συνεργάτης μου στον χώρο δουλειάς μου εισήχθη επειγόντως, νύχτα, με συμπτωματολογία και εργαστηριακά ευρήματα αγγειακού επεισοδίου σε πανεπιστημιακή κλινική του νοσοκομείου όπου προ 35ετίας  είχα υπηρετήσει ως ειδικευόμενος παθολογοανατόμος -σαν χτες μου φαίνεται. Την επομένη το πρωί, έσπευσα  να μάθω τι της είχε συμβεί και, μπαίνοντας στην κλινική, συνάντησα στον διάδρομο μία μεσήλικα ιατρό, χωρίς πίεση δουλειάς, πολύ «κουλάτη» τύπισσα, στυλάτη και χαλαρή,  πιθανότατα καθηγήτρια, και της είπα ότι ήμουν κι εγώ γιατρός και επιθυμούσα να ενημερωθώ για την κατάσταση της συνεργάτριάς μου. Εκείνη με κοίταξε αδιάφορα και μου είπε ξερά να περάσω έξω -χωρίς καν ούτε ένα ψευτο-«παρακαλώ»-  διότι δεν ήταν ώρα επισκεπτηρίου και γινόταν επίσκεψη των γιατρών της κλινικής.  Έμεινα με την απορία γιατί εγώ ήμουν εκείνος που έπρεπε να περάσω έξω, ενώ, εκείνη την ώρα, όποιος ήθελε έμπαινε ελεύθερα στην κλινική σαν σε ξέφραγο αμπέλι για να δει τους νοσηλευόμενους ανθρώπους του. Εγώ το έβλεπα το «μπάτε σκύλοι, αλέστε», όπου, πιθανώς ελλείψει επαρκούς αριθμού ή/και ποιότητας νοσηλευτών, οι συγγενείς αναλάμβαναν τη νοσηλεία των ανθρώπων τους,  εκείνη όχι.

Το άψυχο βλέμμα των δύο αυτών συναδέλφων (βλ. παραπάνω εικ.), σαν να σε κοιτάζουν δύο νεκροί, έχει χαραχτεί βαθιά στην ψυχή μου κι έτσι αισθάνομαι την ανάγκη να τους απευθύνω τα παρακάτω λόγια, καθώς θα βρίσκονται στα γιορτινά τραπέζια των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς  με τους «δικούς τους» ανθρώπους:

Υποθέτω πως ήταν  επιλογή σας να ασκήσετε κλινική Ιατρική∙ αν όχι, κόψτε λάσπη πάραυτα! Οι συνθήκες άσκησης της δουλειάς σας ήταν και πιθανώς είναι ακόμη πράγματι σκληρές, συχνά εξοντωτικές, θα έλεγα. Πέρα όμως από τον όποιο κόπο που πιθανώς καλώς καταβάλλετε, τα όποια λεφτά που πιθανώς καλώς βγάζετε -τα φανερά εννοώ-  και την όποια περίοπτη κοινωνική θέση που πιθανώς καλώς κατέχετε, πάνω απ’ όλα, έχετε μια αποστολή στη ζωή σας, να κατανοείτε πρώτα και ύστερα να θεραπεύετε τον άνθρωπο, θεωρώντας τον ως ολότητα σώματος, πνεύματος και ψυχής. Καταλάβετε όποιον άνθρωπο συναναστρέφεστε, είτε είναι ασθενής σας είτε όχι, ακούστε τι σας λέει, βγείτε απ’ το παντοδύναμο εγώ σας κι ασχοληθείτε μαζί του και, αν εσείς δεν μπορείτε να κάνετε ό,τι σας ζητάει, μην τον «ξεπετάτε», ιδιαίτερα αν δεν έχετε πίεση δουλειάς∙ ενδιαφερθείτε γι’ αυτόν,  μιλήστε του με γνήσια ενσυναίσθηση, όχι με την τυπική αστική ψευτοευγένεια που πιθανώς σας δίδαξε το «καθώς πρέπει» περιβάλλον στο οποίο μεγαλώσατε,  και βοηθήστε τον να βρει λύση στο πρόβλημά του και να γαληνέψει.

Μην μου χαμογελάτε ειρωνικά, όταν σας μιλάω. Αυτά δεν είναι λόγια, αλλά ο σκοπός και τα έργα της ζωής μου. Ο Νεογέννητος Χριστός -σταματήστε, σας παρακαλώ, να χαμογελάτε ειρωνικά-  ήρθε στον κόσμο να μας πει να μην περνάμε τη μικρή ζωή μας αγαπώντας ή νομίζοντας πως αγαπάμε μόνο δυο τρεις ανθρώπους του στενού μας περίγυρου, γονείς, παιδιά, άντε και δυο-τρεις φίλους αληθινούς μέχρις αποδείξεως του εναντίου... Δείτε με καλοσύνη ψυχής  ό λ ο υ ς  τους ανθρώπους που θα συναντήσετε στο διάβα της ζωής σας, είτε είναι ασθενείς σας είτε όχι,  κι ασχοληθείτε μαζί τους ανυστερόβουλα, χωρίς να γνωρίζετε την ιδιότητά τους, αν είναι καθηγητές Πανεπιστημίου, συνάδελφοί σας ή άλλοι «κοινοί θνητοί». Σκεφτείτε πως, σε τρεις γενιές από τώρα, εσείς κι όσοι σας γνωρίζουν σήμερα δεν θα υπάρχουν στη ζωή τουλάχιστον με την παρούσα διάστασή τους. Τι αποτύπωμα σκέφτεστε ν’ αφήσετε στην επίγεια ζωή σας; Αν δεν το σκέφτεστε, καιρός πια να το σκεφτείτε!  Γιατί, ενώ κάθε Χριστούγεννα πιθανώς ακόμη να σας συγκινεί η ιστορία του Σκρουτζ από τα «Χριστουγεννιάτικα Κάλαντα» ή «Το κοριτσάκι με τα σπίρτα», όταν έρθει η νέα χρονιά λησμονείτε το μήνυμα του Ντίκενς και του Άντερσεν και δεν ανταποκρίνεστε εμπράκτως σε αυτό εφαρμόζοντάς το στην καθημερινότητά σας, καταργώντας την ακηδία, την αδιαφορία σας για τους ανθρώπους, άντε με δυο τρεις εξαιρέσεις από τον στενό σας περίγυρο; Πώς όμως θα καταφέρετε να εγκαταλείψετε τη  ναρκισσιστική τσογλαναρία σας;

Εγγραφείτε στο μάθημά μας με κωδ. 500800 -πλάκα κάνω…- ή αναζητήστε  απ’ οπουδήποτε και προπαντός βιώστε απτά ερεθίσματα ανθρωπιστικής παιδείας -δεν κάνω πλάκα!- που δεν φαίνεται να πήρατε ή δεν θελήσατε να πάρετε από τους γονείς και τους πιθανώς ακριβοπληρωμένους δασκάλους σας. Το 2026 ανακαλύψτε την ομορφιά και την ευδαιμονία της ζωής, έχοντας  αυτιά και ψυχή ν’ ακούσετε και κυρίως να νιώσετε όχι μόνο τι σας λέει ο εαυτός σας αλλά και τι σας λένε οι άλλοι.