Μάθημα : Βυζαντινή Μουσικολογία

«Πάθος σου βλέπω σταυρικον...» Μάθημα σταυροθεοτοκίον δεκαπεντασύλλαβον, μέλος του μαΐστορος Ιωάννου Κουκουζέλη (α' μισό ιδ' αι.) Περισσότερες πληροφορίες για το σχετικό μάθημα στον παρακάτω σύνδεσμο: https://drive.google.com/file/d/1gPMn... Ψάλλουν οι «Μαΐστορες της Ψαλτικής Τέχνης», υπό τη διεύθυνση του κ. Αχιλλέα Χαλδαιάκη, καθηγητή του τμήματος μουσικών Σπουδών και κοσμήτορα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το μάθημα αυτό αποδόθηκε την 15η Δεκεμβρίου 2021 στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό των Αθηνών «Ευαγγελισμός της Θεοτόκου», στο πλαίσιο της διεξαγωγής του Η' Διεθνούς Συνεδρίου Βυζαντινής Μουσικολογίας, που διοργάνωσε το Ίδρυμα Βυζαντινής Μουσικολογίας της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος.

ΨΑΛΛΕΙ: Ο ΧΟΡΟΣ ΨΑΛΤΩΝ «ΟΙ ΜΑΪΣΤΟΡΕΣ ΤΗΣ ΨΑΛΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ» ΧΟΡΑΡΧΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΧΙΛΛΕΥΣ Γ. ΧΑΛΔΑΙΑΚΗΣ Ζωντανή ηχογράφηση συναυλίας στον ιερό καθεδρικό Αθηνών (18 Οκτωβρίου 2018), στο πλαίσιο του 7ου Μουσικολογικού και Ψαλτικού Συνεδρίου του ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Επιλογή στίχων από τον οκτάηχο Πολυέλεο "Εξομολογείσθε τω Κυρίω...", Πέτρου Εφεσίου (+1840) Τόμος δεύτερος της Ανθολογίας, περιέχων άπασαν την ιεράν ακολουθίαν του όρθρου, επεξηγηθείς εις το αναλυτικώτερον και ήδη πρώτον χαρτογραφείς παρά Πέτρου Μανουήλ του εκ Κουσάντασι της Εφέσου, εν Βουκουρεστίω, παρά το εφευρετη της χαρτογραφίας Πέτρω (1830). Χορός Ψαλτών "Οι Μαΐστορες της Ψαλτικής Τέχνης" Χοράρχης: Αχιλλεύς Γ. Χαλδαιάκης Χορός Ψαλτών του Πατριαρχείου Ρουμανίας Χοράρχης Μιχαήλ Μπούκα

Κατὰ τὸ 9ο Διεθνὲς Μουσικολογικὸ καὶ Ψαλτικὸ Συνέδριο «Σχολές/Σχολεῖα καὶ Πρόγραμμα/Διδασκαλία τῆς Βυζαντινῆς Μουσικῆς/Ψαλτικῆς Τέχνης» (Θεσσαλονίκη, 28 Νοεμβρίου ἕως 1 Δεκεμβρίου 2024), ὁ χορὸς ψαλτῶν «Οἱ Μαΐστορες τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης», ἑρμήνευσε, μετὰ ἀπὸ μακρὰ προετοιμασία, τὴ «Μέθοδο τῶν θέσεων» Ἰωάννου μαΐστορος τοῦ Κουκουζέλη (1ο μισὸ τοῦ 14ου αἰ.), «Σημάδια, ψαλλόμενα κατ’ ἦχον», κατὰ τὴν ἐξήγηση τοῦ διδασκάλου Χουρμουζίου τοῦ Χαρτοφύλακος († 1840), τὴν Πέμπτη 28 Νοεμβρίου 2024, στὸν ἱερὸ ναὸ τῆς τοῦ Θεοῦ Σοφίας, παρουσίᾳ τοῦ Παναγιωτάτου Μητροπολίτου Θεσσαλονίκης κ. Φιλοθέου. Καταχωρίζεται ἐδῶ ἡ ζωντανὴ ἠχογράφηση αὐτῆς τῆς ἐπιτελεστικῆς προσέγγισης, κατὰ τὴν ὁποία τηρήθηκαν οἱ ἀκόλουθες ἑρμηνευτικὲς καὶ αἰσθητικὲς ἐπιλογές: -- «Ἀποκάθαρση» (ἐκτὸς εὐαρίθμων ἐξαιρέσεων) τοῦ ποιητικοῦ κειμένου τοῦ μαθήματος ἀπὸ «φιλολογικὲς διανθίσεις» (ἀντωνυμίες, ἐπιρρήματα, συμπλεκτικοὶ σύνδεσμοι, κ.λπ.), προκειμένου νὰ ἀπαριθμοῦνται μόνον τὰ ὁρισμένα [65] σημάδια τῆς ψαλτικῆς σημειογραφίας -- Προσθήκη χρόνων στὰ ἀρχοτελεύτια τῶν ἐπιμέρους θέσεων, πρὸς ἑρμηνευτικὴ «αὐτονόμησή» τους, παιδαγωγικῆς καὶ διδακτικῆς προοπτικῆς -- Ἑρμηνεία ὁμοῦ, κυρίως στὰ ἐναπομείναντα «φιλολογικὰ τμήματα» ἀλλὰ καὶ σὲ εὐάριθμα σημεῖα τοῦ ποιητικοῦ κειμένου τοῦ μαθήματος, ὅπου κρίθηκε σκόπιμο νὰ ἀποτυπωθεῖ «φωνητικὴ ὑπογράμμιση» πρὸς ἑρμηνευτικὴ ἔμφαση -- Παρέμβαση, ἅπαξ, τοῦ μονοφωνάρη, ἀπομιμουμένη τὴν ἐμφατικὴ νουθεσία τοῦ διδασκάλου -- Προεξαγγελία ἑκάστου σημαδίου (ἐκτός τῶν ἐναπομεινασῶν ἐπεξηγηματικῶν φράσεων, δηλωτικῶν –πάντως– ἰδιαιτέρων θέσεων) ἐκ μέρους τοῦ χοράρχου-διδασκάλου, ἐν εἴδει προτροπῆς πρὸς ψαλμώδησή τους [: «σημάδια ψαλλόμενα» ἤ «σημάδια ψαλτά» ἤ «σημάδια χειρονομιστά»] ἀπὸ τὸν χορὸ ψαλτῶν, εἰκονίζοντα τὸν χορὸ τῶν ἀσκουμένων μαθητῶν Τὸ ποιητικὸ κείμενο τοῦ μαθήματος: Ἴσον, Ὀλίγον, Ὀξεῖα, Πεταστή, Διπλῆ, Κράτημα, Κρατημοκατάβασμα, Τρομικόν, Στρεπτόν, Θὲς καὶ ἀπόθες, Θεματισμός, Ὄρθιον, σὺν τούτοις, Οὐράνισμα, Σεῖσμα, Ἀνατρίχισμα, Σύναγμα, Κύλισμα, Στραγγίσματα, Κροῦσμα, ἄλλον, Ἀνάβασμα καὶ Κατάβασμα, Ὁμαλόν, Ψηφιστοκατάβασμα, Παρακάλεσμα, Ἀποῤῥοή, Ἀντικένωμα, Ἀντικενωκύλισμα, Ἀργοσύνθετον, Κολαφισμός, Κούφισμα, Κρατημοκούφισμα, Τρομικοπαρακάλεσμα, Παρακλητική, Σύρμα, ἕτερον, Δαρμός, τοῦτο λέγεται Ἀντικούντισμα, Χόρευμα, ἕτερον ὅμοιον, σύνθεσις τοῦ μεγάλου ᾄσματος, ἑτέρα σύνθεσις ἐξ αὐτῶν, Βυθογρόνθισμα, Κλάσματα ἀμφότερα, Χαιρετισμός, Βαρεῖα, Πίασμα, Ἠχάδιν, ὃ λέγεται Διπλοπέλασθον, Θέμα ἁπλοῦν, τέλος στιχηροῦ ἐν ταὐτῷ, Βαρύς, Βαρὺς τετράφωνος, Ἀνάσταμα, Δαρτά, ταῦτα πάντα μετὰ Ἐπεγέρματος, Σταυρός, Ἀνάπαυμα, Σήμερον, Γορθμός, Διπλοπέταστον, Φθορά, Ἔναρξις, Γοργόν, Ἀργόν, πρόσχες μαθητά, πνεύματα τέσσαρα, ἑπτὰ φωναὶ διπλασμός, τρία Κρατήματα, ἐντέχνως συντεθέντα, παρὰ Ἰωάννου τοῦ Κουκουζέλη καὶ Μαΐστορος. ΟΙ ΜΑΪΣΤΟΡΕΣ ΤΗΣ ΨΑΛΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Διδάσκαλος και Χοράρχης: Καθηγητὴς Ἀχιλλεὺς Γ. Χαλδαιάκης