Παρουσίαση/Προβολή

(60ΚΜΓΦΑ19) -  Βασίλης Λεντάκης

Περιγραφή Μαθήματος

Αντικείμενο του μαθήματος είναι η ανάλυση της Ποιητικής του Αριστοτέλη. Στο σωζόμενο τμήμα του έργου, ο Αριστοτέλης αναλύει τα λογοτεχνικά είδη της τραγωδίας και του έπους (στο δεύτερο βιβλίο, το οποίο δεν έχει σωθεί, πραγματευόταν την κωμωδία). Το έργο – προϊόν ακαδημαϊκών διαλέξεων στο Λύκειο – συντάχθηκε εν μέρει ως απάντηση στις πλατωνικές αντιλήψεις περί τέχνης και ειδικότερα περί τραγωδίας, γι' αυτό και η συζήτησή μας θα ξεκινήσει με τον Πλάτωνα. Ο χαρακτήρας της Ποιητικής είναι αφενός περιγραφικός-αναλυτικός (πώς, δηλαδή, τα δομικά συστατικά των έργων συνεργάζονται για την επίτευξη ενός σκοπού) και αφετέρου κανονιστικός (εξαγωγή, δηλαδή, αρχών με βάση πρότυπα έργα, ιδίως τον Οιδίποδα Τύραννο, για τη σύνθεση ενός καλού δράματος). Από την ίδια τη φύση του έργου τίθενται τα εξής ερωτήματα: Σε ποιο βαθμό είναι χρήσιμα τα ερμηνευτικά κλειδιά που προτείνονται από τον Αριστοτέλη; Και ώς ποιο βαθμό ευσταθεί το κανονιστικό σκέλος; Αυτό που ισχύει για τον Οιδίποδα Τύραννο, ισχύει και για κάθε άλλο έργο;

 

Η συζήτηση θα ακολουθήσει τη σειρά του κειμένου:

Κεφ. 1-3. Η έννοια της μίμησης. Τα μέσα και οι τρόποι της μίμησης.

Κεφ. 4. Η έννοια της καλλιτεχνικής ηδονής. Η εξέλιξη του δραματικού είδους.

Κεφ. 5. Η κωμωδία (το κεφάλαιο αυτό μας δίνει μια ιδέα για το χαμένο τμήμα του έργου).

Κεφ. 6. Τα κατά ποιόν μέρη της τραγωδίας (μύθος, ήθος, διάνοια, λέξις, όψις, μέλος). Η έννοια της κάθαρσης.

Κεφ. 7-11. Ο μύθος και τα είδη του (απλός - πεπλεγμένος). Οι έννοιες της «περιπέτειας» και της «αναγνώρισης». Σύγκριση ποίησης και ιστορίας.

Κεφ. 12. Τα κατά ποσόν μέρη της τραγωδίας.

Κεφ. 13. Η μεταβολή από ευτυχία σε δυστυχία και το αντίθετο. Η διέγερση των συναισθημάτων του φόβου και του ελέους στους θεατές. Η έννοια του τραγικού σφάλματος («αμαρτίας»).

Κεφ. 14. Η όψις.

Κεφ. 15. Το ήθος.

Κεφ. 17. Αυτός που γράφει ένα δράμα πρέπει να το σκηνοθετεί στο μυαλό του.

Κεφ. 18. Δέση και λύση.

Κεφ. 20-22. Η λέξις. Το τμήμα αυτό είναι αφόρητα βαρετό και θα παρακαμφθεί!

Κεφ. 23-26. Σύγκριση τραγωδίας και έπους. Γιατί ο Όμηρος ξεχωρίζει από τους υπόλοιπους επικούς ποιητές.

 

Το πρώτο μάθημα θα γίνει την Τρίτη 3 Μαρτίου 2026.

 

Επιλογή βιβλιογραφίας

Νεοελληνική μετάφραση: Αριστοτέλους Ποιητική. Εισαγωγή, Mετάφραση, Σχόλια Στάθη Ιω. Δρομάζου, Αθήνα 1982. ΑΥΤΟ ΘΑ ΔΙΑΝΕΜΗΘΕΙ ΩΣ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑ. Το αρχαίο κείμενο θα αναρτηθεί στα Έγγραφα της η-τάξης. 

Σχολιασμένες εκδόσεις: D.W. Lucas, Aristotle: Poetics, Oxford 1968· S. Halliwell, The Poetics of Aristotle, London 1987.

Εισαγωγικές μελέτες: Δ.Ι. Ιακώβ, Η ποιητική της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας, Αθήνα 1998, σ. 93-121· S. Halliwell, “Aristotle’s Poetics”, στο G.A. Kennedy (επιμ.), The Cambridge History of Literary Criticism, τόμος I: Classical Criticism, Cambridge 1989, σ. 149-183· Μ. Fuhrmann, Αρχαία λογοτεχνική θεωρία, μτφρ. Μ Καίσαρ, Αθήνα 2007, σ. 25-197.

Μονογραφίες: G. F. Else, Aristotle’s Poetics: The Argument, Cambridge Massachusetts 1957· S. Halliwell, Aristotle’s Poetics, London 1986.

Συναγωγή άρθρων: A.O. Rorty, Essays on Aristotle’s Poetics, Princeton 1992. Το κλασικό άρθρο του Bernays για την καθάρση (1857) έχει μεταφραστεί στα αγγλικά στον τόμο: A. Laird (επιμ.), Ancient Literary Criticism, Oxford 2006, σ. 158-175.

 

 

Ημερομηνία δημιουργίας

Πέμπτη 23 Φεβρουαρίου 2017