Παρουσίαση/Προβολή
Μουσικές Κλίμακες-Τρόποι & Εναρμόνιση της Παραδοσιακής-Δημοτικής Μουσικής
(MUSIC527) - Δημήτριος Πυργιώτης
Περιγραφή Μαθήματος
Η ελληνική μουσική δεν είναι μόνο η πολυτιμότερη ίσως μουσική μας παρακαταθήκη αλλά, επιπλέον, πρόκειται να διευρύνει συνεχώς την υπερτοπική της εμβέλεια και να κερδίζει το ενδιαφέρον ερευνητών και μουσικών. Στην κεντρική θεματολογία αυτού του μαθήματος περιλαμβάνονται τα στοιχεία που διαμορφώνουν τον ήχο της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής. Εξετάζονται τα ιστορικά χορδίσματα, το φυσικό και το πυθαγόρειο, καθώς και η επαλληλία τους με το ισοσυγκερασμένο στη σύγχρονη πρακτική. Αναφέρονται οι βασικές μελωδικές μονάδες των γενών (τετραχόρδων και πενταχόρδων) και οι τρόποι με τους οποίους δικτυώνονται προκειμένου να σχηματίσουν το ευρύτερο τονικό πλαίσιο των σημαντικότερων κλιμάκων, ήχων ή μακάμ. Παρουσιάζονται διάφορες πρακτικές επιλογές για τη σημειογραφία και την καταγραφή. Επιπλέον, διευρευνώνται συνοπτικά σύγχρονες πρακτικές για την εναρμόνιση αυτής της τροπικής μουσικής. Τελικός στόχος του μαθήματος είναι η διαμόρφωση μιας βασικής εργαλειοθήκης για την ανάλυση ενός κομματιού της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής, η οποία αφορά στην εξαγωγή και παράσταση της συνολικής τονικής κίνησης καθώς αυτή προβάλλεται στη συνολική φόρμα.
Ημερομηνία δημιουργίας
Σάββατο 2 Δεκεμβρίου 2023
-
Περίγραμμα
Περιεχόμενο μαθήματος
Το μάθημα εξετάζει τα μουσικά στοιχεία που διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο πρόσληψης και ανάλυσης της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής. Αναφέρονται, ενδεικτικά, τα σημαντικότερα κεφάλαια (ή θεματικά πεδία):
(1) Μουσικά συστήματα της ανατολικής Μεσογείου
(2) Ιστορικά χορδίσματα: Φυσικό (Πτολεμαϊκό) και Πυθαγόρειο
(3) Η επαλληλία των χορδισμάτων στη σημερινή πρακτική(4) Συστήματα των 53 και των 72 κομμάτων και η συσχέτισή τους με τα ιστορικά χορδίσματα και το ισοσυγκερασμένο χόρδισμα
(5) Βασικά γένη και μουσική σημειογραφία
(6) Βασικές κλίμακες – μακάμ – ήχοι
(7) Τονικοί χάρτες μετατροπιών στις βασικές κλίμακες
(8) Μουσική φόρμα και τονικές αντιθέσεις
(9) Πρακτικές εναρμόνισης – συσχέτιση με την αστικολαϊκή μουσική και τις τεχνικές της νεοτονικότητας(10) Ανάλυση ηχογραφημένου κομματιού ελληνικής παραδοσιακής μουσικής
(11) Συγγραφή εργασίας ανάλυσης και βιβλιογραφική επιθεώρησηΜαθησιακοί στόχοι
(1) Η ακουστική εξοικείωση με τα διαστήματα στο φυσικό (just intonation) και το πυθαγόρειο χόρδισμα.
(2) Η συγκριτική παρουσίαση των χορδισμάτων και των φθόγγων ενός μουσικού κομματιού, χρησιμοποιώντας τα cents διαφοράς ως προς το ισοσυγκερασμένο (equal) χόρδισμα.
(3) Ο προγραμματισμός χορδίσματος σε ηλεκτρονικό όργανο και σε σχετική εφαρμογή (mobile app).
(4) Η χρήση της σημειογραφία με ειδικές αλλοιώσεις (με αναφορά στην τουρκική, στη βυζαντινή και την αραβική μουσική).
(5) Ο καθορισμός των βασικών γενών (τετραχόρδων και πενταχόρδων, καθώς και η συνάρμοσή τους για τη δημιουργία μιας κλίμακας (μακάμ ή ήχου).
(6) Η εξαγωγή και η απεικόνιση του τονικού χάρτη ενός κομματιού (τονικό κέντρο ή τονικός άξονας, δευτερεύοντα τονικά κέντρα και ροή διασύνδεσης βασικών γενών (modulation chart)).
(7) Συνολική παρουσίαση της φόρμας και διάρθρωση της βασικής τονικής κίνησης και αντίθεσης. (8) Αναγνώριση στοιχειωδών τεχνικών εναρμόνισης στην παραδοσιακή μουσική.
(9) Ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και της ακαδημαϊκής γραφής μέσω της συγγραφής σύντομης εργασίας ανάλυσης ενός ηχογραφημένου κομματιού παραδοσιακής μουσικής.
Γενικές Ικανότητες
• Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
• Αυτόνομη εργασία
• Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
• Λήψη αποφάσεων
• Αυτόνομη εργασία
• Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
• Ανάπτυξη ακαδημαϊκή σκέψης και γραφής• Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
Μέθοδοι διδασκαλίας
Τρόπος Παράδοσης: Πρόσωπο με πρόσωπο. Μέσω διαδικτύου (webex ή zoom) σε έκτακτες περιπτώσεις.
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών: Virtual Learning Enviroment: ανάρτηση του μαθησιακού υλικού στον ιστόχωρο της e-Class. Χρήση iPad και εφαρμογών στις διαλέξεις. Εφαρμογές παρουσίασης: Powerpoint & Keynote, εφαρμογές real time σημειώσεων: Νotability app, εφαρμογές χορδισμάτων για μουσικά συστήματα ανατολικής Μεσογείου: WorldPiano & WorldScales, εφαρμογές προσδιορισμού μουσικών υψών και καταγραφής: Tunable & Anytune Pro+. Multimedia (video, audio). Webex, Zoom ή Viber για διαλέξεις, ατομική επικοινωνία και συμβουλευτική/εποπτεία εργασίας.
Οργάνωση Διδασκαλίας:
δραστηριότητα φόρτος εργασίας
διαλέξεις 30
διαδραστική διδασκαλία 10
προφορικές παρουσιάσεις 60
μελέτη και ανάλυση βιβλιογραφίας 20
συγγραφή εργασίας 80
σύνολο 200
Μέθοδοι αξιολόγησης
Διαμορφωτική αξιολόγηση σε όλη τη διάρκεια του εξαμήνου (εργασίες καταγραφής και ανάλυσης, επίλυση προβλημάτων, έρευνα πηγών, προφορικές παρουσιάσεις και συζήτηση επιστημονικών πηγών/άρθρων) και συμπερασματική αξιολόγηση με παράδοση γραπτών εργασιών.
Γραπτή Εργασία: έρευνα πηγών (πεδίου ή ηχογραφημάτων), θεωρητική (βιβλιογραφική) επισκόπηση, σημειογραφική καταγραφή ηχογραφήματος, τονική ανάλυση μουσικής σύνθεσης, κριτική αποτίμηση και συμπεράσματα.
Προφορικές παρουσιάσεις (Lightning Talks) με powerpoint και (ενδεχομένως) ζωντανή μουσική πράξη, στα μέσα και τέλος του εξαμήνου (μία για κάθε φοιτητή), σε ελεύθερο θέμα ανάλυσης ελληνικής παραδοσιακής μουσικής.
Κριτήρια Αξιολόγησης Γραπτής Εργασίας:
• θέση και στόχευση της εργασίας ανάλυσης
• ακρίβεια μουσικής καταγραφής
• πληρότητα βιβλιογραφικής αναφοράς και επισκόπησης• πληρότητα απόδοσης της φόρμας, του τονικού χάρτη της μουσικής σύνθεσης, καθώς και των τονικών αντιθέσεων
• ικανότητα συγκριτικής αποτίμησης και εξαγωγής συμπερασμάτων
• ορθή χρήση συστήματος βιβλιογραφίας
• ανάπτυξη δεξιοτήτων ακαδημαϊκής γραφήςΚριτήρια αξιολόγησης Lightning Talk:
• σύνδεση θεωρίας και πράξης
• τεχνικές προφορικής παρουσίασης
• αξιοποίηση πηγών (άρθρων/ερευνών)