Μάθημα : Μουσικές Κλίμακες-Τρόποι & Εναρμόνιση της Παραδοσιακής-Δημοτικής Μουσικής

Χρησιμοποιούμε τα αριθμητικά σύμβολα των βαθμίδων, προκειμένου να προσδιορίσουμε με ακρίβεια τη θέση ενός φθόγγου σε σχέση με την τονική βάση.

Βαθμίδες στο Ισοσυγκερασμένο

(α) Οι βαθμίδες της μείζονας κλίμακας συμβολίζονται μόνο με τον αριθμό τους χωρίς να χρειάζονται κάποιο πρόθημα. Είναι οι βαθμίδες της καθαρής 1ης [P1: I], της καθαρής 4ης [P4: IV], της καθαρής 5ης [P5: V], της μεγάλης 2ας [M2: II], της μεγάλης 3ης [Μ3: III], της μεγάλης 6ης [Μ6: VI], και της μεγάλης 7ης [Μ7: VII].

(β) Τα μικρά διαστήματα και τα ελαττωμένα συμβολίζονται με τον αριθμό τους και το πρόθημα 'b'. Είναι οι βαθμίδες της μικρής 2ας [m2: bII], της μικρής 3ης [m3: bIII], της μικρής 6ης [m6: bVI], της μικρής 7ης [m7: bVII], αλλά και της ελαττωμένης 5ης [d5: bV].

(γ) Αν χρειαστεί να συμβολίσουμε ένα αυξημένο διάστημα, τότε χρησιμοποιούμε το πρόθημα '#'. Για παράδειγμα, η αυξημένη 4η [A4: #IV].

Εικ.1: Σύμβολα των βαθμίδων πάνω από τον τονικό φθόγγο Α

[ P : perfect,  M : major,  m : minor,  d : diminished,  A : augmented ]

- Εφαρμογή 1: οι βαθμίδες της Φα δίεση μείζονας (F# G# A# B C# D# E#) συμβολίζονται: Ι, ΙΙ, ΙΙΙ, IV, V, VI, VII.

- Εφαρμογή 2: οι βαθμίδες της Φα δίεση ελάσσονας (F# G# A B C# D E) συμβολίζονται: I, II, bIII, IV, V, bVI, bVII.

Πυθαγόρειες Βαθμίδες (3-limit)

Οι πυθαγόρειες βαθμίδες συμβολίζονται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, όπως οι βαθμίδες στο ισοσυγκερασμένο χόρδισμα (βλ. Εικ.2).

Εικ.2: Σύμβολα πυθαγορείων βαθμίδων πάνω από τον τονικό φθόγγο Α

Φυσικές Βαθμίδες (5-limit)

Οι φυσικές βαθμίδες συμβολίζονται με το εγγύτερο πυθαγόρειο σύμβολο. Λαμβάνουν επιπλέον το πρόθημα ^, αν η πυθαγόρεια βαθμίδα οξύνεται κατά ένα συντονικό κόμμα, ή το πρόθημα v, αν η πυθαγόρεια βαθμίδα βαρύνεται κατά ένα συντονικό κόμμα. Ομοίως, αν η αλλοίωση αφορά σε δύο συντονικά κόμματα, τότε χρησιμοποιούνται τα προθήματα ^^ ή vv (για την όξυνση ή την βάρυνση αντιστοίχως). Στην παρακάτω εικόνα (εικ.3), οι βαθμίδες II και IV έχουν πυθαγόρεια θέση και δεν λαμβάνουν πρόθημα. Οι βαθμίδες bII και bIII οξύνονται κατά ένα κόμμα, ενώ οι βαθμίδες ΙΙΙ και #IV βαρύνονται κατά ένα κόμμα.

Εικ.3: Σύμβολα φυσικών βαθμίδων πάνω από τον τονικό φθόγγο Α

Θα αναφέρουμε παρακάτω τα σημαντικότερα πυθαγόρεια γένη (3-limit). Είναι το πυθαγόρειο μείζον (ή ιώνιο), το πυθαγόρειο έλασσον (ή δώριο) και το πυθαγόρειο φρύγιο. Όπως φαίνεται στην εικ.1, σημειώνονται οι αριθμητικές βαθμίδες κάτω από τους φθόγγους κάθε γένους και τα cents διαφοράς πάνω από αυτούς.

   Το πυθαγόρειο μείζον γένος αντιστοιχίζεται με το (τουρκικό πεντάχορδο) çârgâh, το πυθαγόρειο έλασσον αντιστοιχίζεται με το bûselik, ενώ το πυθαγόρειο φρύγιο αντιστοιχίζεται με το kürdî. 

Εικ.1: βασικά πυθαγόρεια γένη

Θα αναφέρουμε παρακάτω τα σημαντικότερα φυσικά γένη (5-limit). Είναι το φυσικό μείζον (ή ιώνιο), το φυσικό έλασσον (ή δώριο), το φυσικό φρύγιο, το φυσικό λύδιο, το φυσικό μείζον φρύγιο (ή αρμονικό), το φυσικό έλασσον (ή δώριο) αυξημένης 4ης, καθώς και οι δύο εκφράσεις του πυθαγόρειου ελάσσονος με δευτέρα μικρού ή βαρέος τόνου. Όπως φαίνεται στην εικ.2, σημειώνονται οι αριθμητικές βαθμίδες κάτω από τους φθόγγους κάθε γένους και τα cents διαφοράς πάνω από αυτούς. Ας σημειώσουμε ότι ο φθόγγος της δευτέρας ενδέχεται να σχηματίζεται σε διάστημα μικρού τόνου.

   Το φυσικό μείζον γένος αντιστοιχίζεται με το (τουρκικό πεντάχορδο) râst, το πυθαγόρειο έλασσον μικρού τόνου αντιστοιχίζεται με το ușșak (4χορδο) ή hüseynî (5χορδο), το φυσικό μείζον φρύγιο αντιστοιχίζεται με το hicâz, ενώ το φυσικό έλασσον αυξ.4ης αντιστοιχίζεται με το nikrîz.

Εικ.2: βασικά φυσικά γένη