Μάθημα : (ΙΦΕΤ) Ιστορία Επιστήμης στην Αρχαιότητα
YI2 - Μιχάλης Σιάλαρος
Περιγραφή Μαθήματος
Ιστορία Επιστήμης στην Αρχαιότητα
(Πέμπτες, 15:00 - 18:00)
Το μάθημα προσφέρει μια επισκόπηση της ιστορίας των επιστημών στον ευρύτερο χώρο της Μεσογείου, από τις αρχές της 2ης χιλιετίας π.Χ. έως τους Μέσους Χρόνους. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι ακριβείς επιστήμες —η αριθμητική, η γεωμετρία, η αρμονική, η αστρονομία, η οπτική και η μηχανική— καθώς και η φυσική φιλοσοφία.
Η προσέγγιση της αρχαίας επιστήμης αναπτύσσεται σε δύο αλληλένδετα επίπεδα. Αφενός, αναλύεται το περιεχόμενο και η δομή των επιστημονικών γνώσεων: τα προβλήματα που διατυπώθηκαν, οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν, οι αποδείξεις και οι εξηγήσεις που προσφέρθηκαν, καθώς και τα εννοιολογικά εργαλεία με τα οποία συγκροτήθηκε και οργανώθηκε η γνώση. Αφετέρου, εξετάζονται οι υλικές, κοινωνικές και θεσμικές συνθήκες υπό τις οποίες αναπτύχθηκαν οι επιστημονικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των πρακτικών, των εργαλείων, των κειμένων, των εκπαιδευτικών θεσμών και των κοινοτήτων γνώσης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις μετακινήσεις και τους μετασχηματισμούς της επιστημονικής γνώσης μεταξύ διαφορετικών πολιτισμικών και γλωσσικών περιβαλλόντων. Εξετάζονται διαδικασίες μετάδοσης, μετάφρασης, σχολιασμού, αφομοίωσης και κριτικής επεξεργασίας της γνώσης, καθώς και οι αλληλεπιδράσεις της επιστήμης με τη φιλοσοφία, τη θρησκεία, την πολιτική εξουσία και άλλες μορφές λόγου και πρακτικής.
Κεντρική θέση στο μάθημα κατέχει η ιστοριογραφική και μεθοδολογική προβληματική. Οι φοιτητές καλούνται να εξετάσουν κριτικά βασικές έννοιες και ερμηνευτικά σχήματα της ιστορίας της αρχαίας επιστήμης, θέτοντας ερωτήματα όπως: τι συνιστά «επιστήμη» σε διαφορετικά ιστορικά περιβάλλοντα; Πώς μπορούμε να συγκρίνουμε επιστημονικές πρακτικές που αναπτύχθηκαν σε διαφορετικούς πολιτισμούς χωρίς να τις αξιολογούμε αποκλειστικά με σύγχρονα κριτήρια; Πώς χρησιμοποιούνται και πώς ερμηνεύονται οι πρωτογενείς πηγές; Ποιον ρόλο διαδραματίζουν η μετάδοση των κειμένων, η υλικότητα της γνώσης και η μεταγενέστερη ιστοριογραφική παράδοση στη συγκρότηση της σύγχρονης εικόνας για την αρχαία επιστήμη; Μέσα από τη μελέτη επιλεγμένων πρωτογενών πηγών και τη συστηματική αντιπαραβολή διαφορετικών ιστοριογραφικών προσεγγίσεων, το μάθημα αποσκοπεί στην ανάπτυξη της ικανότητας των φοιτητών να αναλύουν ιστορικά τεκμήρια, να αξιολογούν ερμηνευτικές προτάσεις και να διατυπώνουν τεκμηριωμένα επιχειρήματα για ζητήματα που αφορούν την ιστορία των επιστημών στην αρχαιότητα.
Αναπλ. Καθηγητής Ιστορίας των Επιστημών στην Αρχαιότητα
Τμήμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας της Επιστήμης, ΕΚΠΑ