Preview
Το ελληνικό θέατρο των νεότερων χρόνων Ε
(68Θ998) - Γρηγόριος Ιωαννίδης
Description du cours
Το μάθημα εξετάζει την εξέλιξη και τη διαμόρφωση του ελληνικού θεάτρου από την περίοδο της Απελευθέρωσης και του Εμφυλίου Πολέμου έως τη Μεταπολίτευση και τις απαρχές της σύγχρονης θεατρικής πραγματικότητας. Πρόκειται για μια περίοδο βαθιών κοινωνικών, πολιτικών και πολιτισμικών μετασχηματισμών, οι οποίοι επηρέασαν καθοριστικά τόσο τη θεατρική δημιουργία όσο και τους τρόπους παραγωγής, πρόσληψης και λειτουργίας του θεάτρου στην Ελλάδα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη δραστηριότητα των σημαντικότερων θιάσων της περιόδου, στις μεταβολές των θεατρικών θεσμών και στην ανάδειξη μιας νέας γενιάς ηθοποιών, σκηνοθετών, δραματουργών και άλλων δημιουργών, οι οποίοι συνέβαλαν αποφασιστικά στη διαμόρφωση της φυσιογνωμίας του νεοελληνικού θεάτρου κατά το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα. Παράλληλα, εξετάζονται οι σχέσεις του ελληνικού θεάτρου με τις διεθνείς καλλιτεχνικές εξελίξεις, οι επιδράσεις των ευρωπαϊκών και αμερικανικών θεατρικών ρευμάτων, καθώς και οι ιδιαίτεροι τρόποι με τους οποίους αυτά αφομοιώθηκαν ή μετασχηματίστηκαν στο ελληνικό περιβάλλον.
Ένα σημαντικό μέρος του μαθήματος αφιερώνεται στη μελέτη της νεοελληνικής δραματουργίας. Μέσα από την ανάγνωση και ανάλυση αντιπροσωπευτικών θεατρικών έργων θα διερευνηθούν οι αισθητικές αναζητήσεις, οι ιδεολογικές συγκρούσεις και οι κοινωνικοί προβληματισμοί που διαπερνούν τον θεατρικό λόγο της εποχής. Η προσέγγιση των έργων δεν περιορίζεται στην εσωτερική τους δομή, αλλά επιχειρεί να τα εντάξει στα πολιτικά, κοινωνικά, πολιτισμικά και διακειμενικά συμφραζόμενα μέσα στα οποία δημιουργήθηκαν και λειτούργησαν. Παράλληλα το μάθημα παρακολουθεί τη σταδιακή μετάβαση από το μεταπολεμικό θέατρο στις νέες μορφές σκηνικής έκφρασης που αναπτύχθηκαν κατά τις δεκαετίες του 1960 και του 1970, καθώς και τη διαμόρφωση των προϋποθέσεων που οδήγησαν στη θεατρική ανανέωση της Μεταπολίτευσης. Στόχος είναι οι φοιτητές και οι φοιτήτριες να αποκτήσουν μια ολοκληρωμένη εικόνα των καλλιτεχνικών, ιστορικών και ιδεολογικών διεργασιών που συνέβαλαν στη συγκρότηση του σύγχρονου ελληνικού θεάτρου και να εξοικειωθούν με τις βασικές μεθόδους ιστορικής και δραματολογικής ανάλυσης.
Οι διαλέξεις του μαθήματος πραγματοποιούνται δια ζώσης στο αμφιθέατρο και συνδυάζουν τη θεωρητική παρουσίαση με τη μελέτη πρωτογενούς και δευτερογενούς θεατρικού υλικού. Η διδασκαλία υποστηρίζεται από παρουσιάσεις μέσω PowerPoint, προβολές αποσπασμάτων από κινηματογραφημένες παραστάσεις, οπτικοακουστικό αρχειακό υλικό, καθώς και κάθε άλλο ηλεκτρονικό ή τεκμηριωτικό μέσο που κρίνεται χρήσιμο για την πληρέστερη κατανόηση των ζητημάτων που εξετάζονται στο μάθημα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σύνδεση της ιστορικής γνώσης με το ίδιο το θεατρικό γεγονός, ώστε οι φοιτητές και οι φοιτήτριες να εξοικειώνονται όχι μόνο με τα πρόσωπα, τα έργα και τα ρεύματα της εποχής, αλλά και με τις συγκεκριμένες σκηνικές πρακτικές που διαμόρφωσαν την ιστορία του νεοελληνικού θεάτρου.
Η επικοινωνία με τους φοιτητές πραγματοποιείται κυρίως μέσω της πλατφόρμας e-Class, όπου αναρτώνται ανακοινώσεις, εκπαιδευτικό υλικό, βιβλιογραφικές οδηγίες και χρήσιμες πληροφορίες για την παρακολούθηση του μαθήματος. Παράλληλα, η επικοινωνία υποστηρίζεται και μέσω ηλεκτρονικής αλληλογραφίας, προκειμένου να διευκολύνεται η επίλυση αποριών και η παροχή διευκρινίσεων σχετικά με το περιεχόμενο και τις απαιτήσεις του μαθήματος.
Η αξιολόγηση πραγματοποιείται με γραπτή τελική εξέταση, κατά την οποία οι φοιτητές καλούνται να αποδείξουν τόσο τη γνώση του αντικειμένου όσο και την ικανότητά τους να αναλύουν, να συνθέτουν και να τεκμηριώνουν τις απόψεις τους. Η εξέταση ενδέχεται να περιλαμβάνει δυνατότητα επιλογής θεμάτων. Κατά την αξιολόγηση λαμβάνονται υπόψη η κατανόηση των ζητουμένων, η ορθότητα και η πληρότητα των γνώσεων, η αξιοποίηση κατάλληλων παραδειγμάτων, η αναλυτική και κριτική προσέγγιση των θεμάτων, καθώς και η σαφήνεια και η συνοχή του γραπτού λόγου.
Creation Date
mardi 26 janvier 2010
-
Syllabus
Περιεχόμενο των μαθημάτων
Ενότητα 1: Εισαγωγή – Θέατρο και Ιστορία
Παρουσιάζονται οι στόχοι, οι βασικοί προβληματισμοί και οι μεθοδολογικές προσεγγίσεις του μαθήματος. Παράλληλα εξετάζονται τα ιστορικά και πολιτισμικά συμφραζόμενα της περιόδου της Απελευθέρωσης και του Εμφυλίου Πολέμου και αναλύονται οι συνθήκες μέσα στις οποίες το ελληνικό θέατρο εισέρχεται σε μια περίοδο κρίσης, αναζήτησης και ανασυγκρότησης.
Ενότητα 2: Το Εθνικό Θέατρο στα χρόνια της ανασυγκρότησης
Μελετάται η πορεία του Εθνικού Θεάτρου από το 1945 έως το 1950, η πρώτη περίοδος διοίκησης του Γιώργου Θεοτοκά, η πρώτη διεύθυνση του Δημήτρη Ροντήρη, καθώς και η βραχύβια αλλά ιδιαίτερα σημαντική Πρωτοποριακή Σκηνή.
Ενότητα 3: Η ίδρυση και η φυσιογνωμία του Θεάτρου Τέχνης
Εξετάζεται η εμφάνιση του Θεάτρου Τέχνης του Κάρολου Κουν, η αισθητική και ιδεολογική του φυσιογνωμία, οι σχέσεις του με τη διεθνή πρωτοπορία και η συμβολή του στη διαμόρφωση μιας νέας θεατρικής αντίληψης στην Ελλάδα.
Ενότητα 4: Οι θίασοι της μεταπολεμικής περιόδου
Παρουσιάζονται οι «Ενωμένοι Καλλιτέχνες» και η «Αυλαία» ως χαρακτηριστικά παραδείγματα πολιτικοποιημένης και καλλιτεχνικά ανήσυχης θεατρικής δραστηριότητας. Παράλληλα εξετάζεται η διπλή όψη των παραδοσιακών θιάσων μέσα από τη δράση της Κατερίνας, της Κοτοπούλη, του Κώστα Μουσούρη, του Αργυρόπουλου, του Λογοθετίδη και του Αδαμάντιου Λεμού.
Ενότητα 5: Η δεκαετία του 1950 – Η κατάκτηση της αυτοπεποίθησης
Μελετάται η σταδιακή σταθεροποίηση και ανανέωση του ελληνικού θεάτρου κατά τη δεκαετία του 1950. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο Εθνικό Θέατρο, στις δεύτερες περιόδους διοίκησης των Θεοτοκά και Ροντήρη, καθώς και στη μακρόχρονη διεύθυνση του Αιμίλιου Χουρμούζιου.
Ενότητα 6: Θεσμοί και αναζητήσεις
Εξετάζεται η ανάδειξη του Θεάτρου Τέχνης σε κορυφαίο καλλιτεχνικό θεσμό της χώρας και αναλύεται η ιδιαίτερη συμβολή της Πειραϊκής Σκηνής του Δημήτρη Ροντήρη στην ανανέωση της θεατρικής δημιουργίας.
Ενότητα 7: Η περίοδος 1961–1967 – Αναταραχή και γονιμότητα
Το μάθημα διερευνά την έννοια της θεατρικής πρωτοπορίας και τις μεταμορφώσεις της κατά τη δεκαετία του 1960. Παράλληλα εξετάζονται οι εξελίξεις στο Εθνικό Θέατρο από την τελευταία περίοδο του Αιμίλιου Χουρμούζιου έως τη διεύθυνση των Αλέξη Μινωτή και Ηλία Βενέζη.
Ενότητα 8: Η παγκόσμια προβολή του Θεάτρου Τέχνης
Μελετάται η διεθνής αναγνώριση του Θεάτρου Τέχνης, η παρουσία του στα μεγάλα φεστιβάλ του εξωτερικού και η συμβολή του στην προβολή της σύγχρονης ελληνικής δραματουργίας και σκηνοθεσίας.
Ενότητα 9: Το νεανικό κίνημα στο ελληνικό θέατρο
Εξετάζεται η εμφάνιση μιας νέας γενιάς δημιουργών, ηθοποιών και θεατρικών σχημάτων που αμφισβητούν τις καθιερωμένες αισθητικές και θεσμικές δομές και διαμορφώνουν νέες κατευθύνσεις για το ελληνικό θέατρο.
Ενότητα 10: Η πρώτη Μεταπολίτευση (1974–1981)
Αναλύονται οι μεγάλες μεταβολές που ακολουθούν την πτώση της δικτατορίας: η επανεμφάνιση του πολιτικού στοιχείου, η ανακάλυψη των θεατρικών ριζών, η στήριξη της νέας ελληνικής δραματουργίας, η καθιέρωση της σκηνικής πρωτοπορίας, η στροφή προς την περιφέρεια και τα πρώτα βήματα της κρατικής πολιτικής επιχορηγήσεων.
Ενότητα 11: Το θέατρο στη δεύτερη Μεταπολίτευση (1981–2001)
Παρουσιάζονται οι σημαντικότερες εξελίξεις της περιόδου, με έμφαση στην ίδρυση και λειτουργία των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ., στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου και στη δράση σημαντικών θεατρικών οργανισμών όπως το Θέατρο του Νότου–Αμόρε, η Ομάδα Θέαμα–Τεχνοχώρος και η Εταιρεία Θεάτρου «Διπλούς Έρως».
Ενότητα 12: Το ελληνικό θέατρο στον 21ο αιώνα
Η ενότητα εξετάζει τις κυριότερες τάσεις του σύγχρονου ελληνικού θεάτρου: ζητήματα ταυτότητας και ετερότητας, τη μετάβαση από το θέατρο του συγγραφέα στις συλλογικές και devised μορφές δημιουργίας, την επανεμφάνιση του πολιτικού θεάτρου, τις νέες προσεγγίσεις της χορικότητας και τις σύγχρονες μορφές σκηνικής δράσης.
Ενότητα 13: Απολογισμοί και προοπτικές
Στην τελευταία ενότητα επιχειρείται ένας συνολικός απολογισμός της πορείας του ελληνικού θεάτρου από τον Εμφύλιο έως σήμερα. Συζητούνται οι μεγάλες τομές, οι συνέχειες και οι μετασχηματισμοί του πεδίου, καθώς και πιθανές κατευθύνσεις για το μέλλον του ελληνικού θεάτρου μέσα στο σύγχρονο διεθνές πολιτισμικό περιβάλλον.