Παρουσίαση/Προβολή

(SOC292) -  Θεόδωρος Καρυώτης

Περιγραφή Μαθήματος

Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές ανισότητες ως αποτέλεσμα ιστορικών, θεσμικών, οικονομικών και πολιτικών διαδικασιών που οργανώνουν την κατανομή πόρων, ευκαιριών, κινδύνων και δικαιωμάτων. Οι θεωρίες περί ισότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης συνδέονται με την ανάλυση των θεσμών, της αγοράς εργασίας, της οικογένειας, του κοινωνικού κράτους και των σχέσεων πολιτικής και οικονομικής ισχύος. Η συζήτηση περί δικαιωμάτων αναγνωρίζει τα βασικά διεθνή, υπερεθνικά και εθνικά επίπεδα κατοχύρωσης και προστασίας τους και τη σχέση μεταξύ νομικής αναγνώρισης, θεσμικής εφαρμογής και πραγματικής δυνατότητας διαφορετικών κοινωνικών ομάδων να ασκούν τα δικαιώματά τους.

Δίνεται έμφαση στους μηχανισμούς παραγωγής και διαγενεακής αναπαραγωγής των ανισοτήτων. Εξετάζονται η οικονομική και ταξική ανισότητα, η άνιση κατανομή εισοδήματος, περιουσίας και πλούτου, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο η κοινωνική προέλευση επηρεάζει την εκπαίδευση, την εργασία, την κατοικία και τις ευκαιρίες ζωής. Παράλληλα αναλύονται οι φυλετικές, εθνοτικές και έμφυλες ανισότητες, ο θεσμικός ρατσισμός, η μετανάστευση, η κοινωνική αναπαραγωγή και η διαπλοκή τάξης, φύλου, φυλής, ηλικίας, σεξουαλικότητας και μεταναστευτικού καθεστώτος.

Το μάθημα προσεγγίζει τη φτώχεια, τη στέρηση και τον κοινωνικό αποκλεισμό ως διαδικασίες που περιορίζουν την πρόσβαση στην εργασία, το εισόδημα, την εκπαίδευση, την υγεία, την κατοικία, τις κοινωνικές σχέσεις και τη συμμετοχή. Η κριτική εξέταση των κοινωνικών δικαιωμάτων συνδέεται με τις αντιλήψεις περί ατομικής ευθύνης και με τη διάκριση μεταξύ «άξιων» και «ανάξιων» δικαιούχων. Αναλύονται επίσης ο ρόλος του κοινωνικού κράτους, οι πολιτικές κοινωνικής προστασίας, οι μηχανισμοί αναδιανομής και οι πολιτικοί και θεσμικοί παράγοντες που επηρεάζουν την έκταση και την κατεύθυνσή τους. Ο αποκλεισμός εξετάζεται επίσης στη χωρική του διάσταση, μέσα από την άνιση πρόσβαση σε κατοικία, υπηρεσίες, υποδομές και δυνατότητες συμμετοχής. Παράλληλα προβληματοποιείται η κατηγορία της ευαλωτότητας, ώστε να εννοιολογείται όχι ως εγγενές γνώρισμα αλλά σε σχέση με τις κοινωνικές και θεσμικές συνθήκες που την παράγουν.

Οι τελευταίες ενότητες διευρύνουν την ανάλυση προς τις σύγχρονες μορφές περιουσιακής, περιβαλλοντικής και κλιματικής ανισότητας και προς τις πολιτικές και πολιτισμικές συγκρούσεις γύρω από την αξιοκρατία, τις διακρίσεις, τη μετανάστευση, το φύλο και την κοινωνική προστασία. Η ελληνική περίπτωση χρησιμοποιείται για τη σύνθεση των βασικών ερωτημάτων του μαθήματος, με αναφορά στις συνέπειες της οικονομικής κρίσης και της λιτότητας, της πανδημίας, της στεγαστικής κρίσης και της ενεργειακής και κλιματικής ανασφάλειας και με συγκρίσεις προς ευρύτερες ευρωπαϊκές τάσεις. Εξετάζονται ακόμη οι πολιτικές κοινωνικής συμπερίληψης και ο ρόλος κρατικών θεσμών, της τοπικής αυτοδιοίκησης, οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και ΜΚΟ στην παροχή υπηρεσιών, την παρακολούθηση της εφαρμογής των δικαιωμάτων και τη διεκδίκηση κοινωνικής δικαιοσύνης.

Ημερομηνία δημιουργίας

Παρασκευή 2 Οκτωβρίου 2026