(PSPA167) -  Μάρω Παντελίδου-Μαλούτα/ Iωάννα Αθανασάτου, Μανίνα Κακεπάκη.

Περιγραφή Μαθήματος

                    Φύλο, Κοινωνία & Πολιτική ΕΝΑΡΞΗ 19.2.26

 

Mάθημα Ε.E. που διαμορφώθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος ΘΕΦΥΛΙΣ του ΕΚΠΑ

Διδάσκουσες: Ομότιμη Καθηγήτρια Μ. Παντελίδου Μαλούτα, Δρ Ι. Αθανασάτου, Διδάσκουσα ΕΑΠ, Δρ. Μ. Κακεπάκη, Κύρια Ερευνήτρια  ΕΚΚΕ

                                                 

                                              Περιεχόμενο μαθήματος 2026

Το μάθημα προσεγγίζει το φύλο από τη σκοπιά της θεωρίας και της κοινωνιολογίας του φύλου, με στόχο την κατανόηση του ρόλου του στο πλαίσιο της κοινωνίας και του πολιτικού συστήματος, με υπογράμμιση της λειτουργίας του ως εξουσιαστικής δομής. Το φύλο αναλύεται ως βασική αρχή οργάνωσης της κοινωνίας και της πολιτείας, με επικέντρωση στα προβλήματα που δημιουργούνται  στη λειτουργία της δημοκρατίας λόγω του ιεραρχικού χαρακτήρα της καθιερωμένης έμφυλης διχοτομίας. Επισημαίνονται οι αποκλεισμοί, οι διακρίσεις και οι εξουσιαστικές σχέσεις τις οποίες συνεπάγεται η υπάρχουσα έμφυλη οργάνωση, με έμφαση στον γυναικείο πολιτικό αποκλεισμό.  Η επικέντρωση στη διχοτομία του φύλου και στις συνέπειές της στη λειτουργία της δημοκρατίας αναδεικνύει το ασύμπτωτο στη σχέση της εγγενούς ανισότητας, την οποία εκφράζει το φύλο, με τη δημοκρατία ως συνολικό τρόπο οργάνωσης της κοινωνικής συμβίωσης.

 

Tο μάθημα περιλαμβάνει τρεις θεματικές ενότητες. Στην πρώτη εξετάζονται οι τρόποι με τους οποίους κατασκευάζεται και αναπαράγεται το φύλο, ως κοινωνική κατηγορία που εκφράζει άνισες/εξουσιαστικές σχέσεις και επιδρά σε όλα τα πεδία της κοινωνικής ζωής. Η διερεύνηση της κοινωνικής λειτουργίας του φύλου και της δόμησης των έμφυλων ταυτοτήτων γίνεται με βάση διεπιστημονικές αναφορές σε ζητήματα που άπτονται της κοινωνικής συγκρότησης της σεξουαλικότητας, της γλωσσικής νοηματοδότησης και επικοινωνίας, της συμβολικής και σωματικής βίας, της «αόρατης» οικιακής εργασίας των γυναικών, καθώς και της γενικότερης αναπαραγωγής των έμφυλων πολιτισμικών στερεοτύπων και των πολιτιστικών τους εκφράσεων.Η δεύτερη ενότητα επικεντρώνεται στη διερεύνηση της έμφυλης ανισότητας μέσα από αναφορές σε συγκεκριμένες ιστορικές συγκυρίες, και ιδιαίτερα σε όσες αφορούν στην ελληνική πραγματικότητα με επικέντρωση το πεδίο της πολιτικής. και ειδικά στη διαμόρφωση πολιτικών. Εξετάζονται παράμετροι της υποτέλειας των Ελληνίδων, τόσο στην ιδιωτική όσο και στη δημόσια ζωή, και ο τρόπος με τον οποίο αυτές αμφισβητήθηκαν μέσω του φεμινιστικού κινήματος. Στην τρίτη ενότητα θα εξεταστεί η σχέση φύλου και λειτουργίας της δημοκρατίας, που διατρέχει ως προβληματική όλη τη θεματική του μαθήματος, με επικέντρωση στον παρατηρούμενο πολιτικό αποκλεισμό των γυναικών, από τη σκοπιά της διερεύνησης των έμφυλων πολιτικών προτύπων που αναδύονται, των πολιτικών για την καταπολέμησή του αποκλεισμού, όπως και της δυνατότητας απρόσκοπτης και ισότιμης άσκησης των δικαιωμάτων που συναποτελούν την ιδιότητα του πολίτη από τους έμφυλους φορείς  της.

 

                                                                 Υλη μαθήματος 2026

Α. Βασικά βοηθήματα

Παντελίδου Μαλούτα, M., Το φύλο της δημοκρατίας: Ιδιότητα του πολίτη και έμφυλα υποκείμενα, Αθήνα, Σαββάλας, 2002

Connell, R., Το κοινωνικό φύλο, Θεσσαλονίκη, Επίκεντρο, 2006. Ιδιαίτερα τον Πρόλογο: Κογκίδου, Δ., Πολίτης, Φ., «Η εννοιολόγηση του φύλου στη φεμινιστική σκέψη», σσ. 1-29. 

Β. Απαραίτητα συμπληρωματικά βοηθήματα

-Παντελίδου Μαλούτα, Μ. Φύλο, Κοινωνία, Πολιτική, Αθήνα, ΚΕΘΙ, 2014. Κυρίως σσ.19-42.

https://www.kethi.gr/sites/default/files/wp-content/uploads/2016/02/1.fylo-koinonia-politiki.pdf

-Aθανασάτου, Ι., Εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές, Αθήνα, ΚΕΘΙ, 2014, σσ.19-30, 33-42., 49-55, 67-73.https://www.kethi.gr/sites/default/files/wp-content/uploads/2016/02/4.ethines-europaikes-politikes.pdf

-Αθανασάτου, I., Ζητήματα Επικοινωνίας και Φύλου, Αθήνα,  ΚΕΘΙ, , 2014, σσ.19-54,  67-83.

https://www.kethi.gr/ekdoseis/politiki-epikoinonia-zitimata-epikoinonias-kai-fyloy

-Παντελίδου Μαλούτα, Μ., Δομές πολιτικής εξουσίας, Αθήνα, ΚΕΘΙ, 2014, σσ.23-31, 65-83.

https://www.kethi.gr/sites/default/files/wp-content/uploads/2016/02/enotita-2_0.pdf     

Γ Άρθρα και κεφάλαια που καλύπτουν μέρος της εξεταστέας ύλης

-Κακεπάκη Μ., «Η έμφυλη διάσταση της αντιπροσώπευσης. Οι γυναίκες ως μικρή μειοψηφία», στο: Κακεπάκη, Μ. (επιμ.) Η Πολιτική Αντιπροσώπευση στη Σύγχρονη Ελλάδα. 1996-2015,  ΕΚΚΕ/Παπαζήσης, 2016, σσ.109-134.

-Κακεπάκη, Μ., Σύγχρονες και παραδοσιακές μορφές πολιτικής συμμετοχής, στο Κακεπάκη, Μ.,  Παντελίδου Μαλούτα, Μ.. Φύλο, Νεολαία και Πολιτική,  Κάλλιπος, Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις., 2023, https://hdl.handle.net/11419/11179

-Κακεπάκη, Μ., Η εκλογική συμπεριφορά των νέων γυναικών και παράγοντες διαμόρφωσης της ψήφου, Στο Κακεπάκη, Μ., Παντελίδου Μαλούτα, Μ. Φύλο, Νεολαία και Πολιτική,  Κάλλιπος, Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδοσεις , 2023   https://hdl.handle.net/11419/11178             

-Παντελίδου Mαλούτα, M., «H ‘ανισότητα των φύλων’ ως πρόβλημα πολιτικής: Άρρητες παραδοχές της σύγχρονης πολιτικής ανάλυσης», στο, Β. Καντσά, et al.(επιμ.), Φύλο, και κοινωνικές επιστήμες στη σύγχρονη Ελλάδα, Αθήνα, Αλεξάνδρεια, 2010, σσ.257-273.

Μ.Π.Μ  Ι.Α. Μ.Κ                                                                                                        

4.2.26

Ημερομηνία δημιουργίας

Παρασκευή 31 Ιανουαρίου 2014