Παρουσίαση/Προβολή

(Γ152) -  Ιωάννα Κατσιαμπούρα

Περιγραφή Μαθήματος

Το μάθημα εξετάζει τον 20ό αιώνα όχι απλώς ως μια γραμμική πορεία επιστημονικών ανακαλύψεων, αλλά ως μια περίοδο ριζικών αναδιαμορφώσεων στη σχέση επιστήμης, κοινωνίας, κράτους και οικονομίας. Εστιάζεται στη μετάβαση από τη «μικρή επιστήμη» των ατομικών εργαστηρίων στη «Μεγάλη Επιστήμη» (Big Science) και το ρόλο των επιστημόνων ως κοινωνικών και πολιτικών δρώντων.

Θεματικές Ενότητες

1.       Ανάπτυξη και εξέλιξη της επιστήμης στον 20ό αιώνα

Αναλυτική εξέταση των μεγάλων επιστημονικών επαναστάσεων: Η μετάβαση από τη νευτώνεια φυσική στην κβαντική μηχανική και τη σχετικότητα. Η γέννηση της μοριακής βιολογίας και η αποκωδικοποίηση του DNA. Η ανάλυση της επιστημονικής προόδου μέσα από το πρίσμα των επιστημολογικών παραδειγμάτων (Kuhn) και της ιστορικής συνέχειας/ασυνέχειας.

2. Κοινωνικές προσεγγίσεις της επιστήμης

Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Επιστημονικής Γνώσης (SSK). Πώς οι κοινωνικές δομές επηρεάζουν τη δημιουργία επιστημονικής αλήθειας.

3. Επιστήμες και πολιτική

Η επιστήμη ως εργαλείο κρατικής ισχύος και εθνικού κύρους. Ο ρόλος της επιστήμης στον Μεσοπόλεμο και στον Ψυχρό Πόλεμο. Η χρηματοδότηση της έρευνας από το κράτος και τις μεγάλες εταιρείες, και η επίδραση αυτής της χρηματοδότησης στην αυτονομία της ακαδημαϊκής έρευνας.

4. Επιστήμες και πόλεμος

Η σχέση του «Στρατιωτικο-Βιομηχανικού Συμπλέγματος» με την επιστημονική ανάπτυξη. Μελέτη περιπτώσεων: Το Πρόγραμμα Μανχάταν (ατομική βόμβα), η ανάπτυξη των πυραυλικών συστημάτων και των τεχνολογιών ελέγχου. Η ηθική ευθύνη του επιστήμονα μπροστά στη στρατιωτικοποίηση της γνώσης.

5. Επιστήμες και θρησκεία

Η επαναδιαπραγμάτευση των ορίων μεταξύ κοσμικής επιστημονικής εξήγησης και μεταφυσικών αναζητήσεων. Οι συγκρούσεις με θρησκευτικά δόγματα (π.χ. εξέλιξη vs δημιουργισμός)σε διεθνές και εθνικό επίπεδο.

6. Επιστήμες και φύλο

Φεμινιστική κριτική της επιστήμης. Η ιστορική περιθωριοποίηση των γυναικών από την επιστημονική κοινότητα και τις δομές λήψης αποφάσεων. Η έννοια του «ανδροκεντρικού» επιστημονικού λόγου και πώς ο έμφυλος καταμερισμός εργασίας διαμόρφωσε την ιστορία της επιστήμης.

7. Επιστήμες και τεχνολογία

Η ανάδυση της «Τεχνοεπιστήμης» (Technoscience): Η σύγκλιση βασικής έρευνας και βιομηχανικής εφαρμογής. Πώς οι τεχνολογικές ανάγκες του κυρίαρχου οικονομικού συστήματος (π.χ. αυτοματοποίηση, πληροφορική, τεχνητή νοημοσύνη) καθοδηγούν τα ερευνητικά ερωτήματα. Ανάλυση της τεχνολογίας ως παράγοντα κοινωνικής αλλαγής.

8. Επιστήμονες και κοινωνική παρέμβαση

Ο επιστήμονας ως δημόσιο πρόσωπο και πολιτικό υποκείμενο. Κινήματα επιστημόνων (π.χ. «Ορατό κολέγιο», κίνημα Pugwash, επιστήμονες κατά των πυρηνικών όπλων, Science for the People). Η ευθύνη του επιστήμονα απέναντι στην κοινωνία, το περιβάλλον και τη δημοκρατία. Η «επιστήμη των πολιτών» (citizen science) απέναντι στην «επιστήμη των ειδικών».

Το μάθημα εξετάζεται με προφορικές εξετάσεις

Ημερομηνία δημιουργίας

Κυριακή 10 Οκτωβρίου 2021