Παρουσίαση/Προβολή

(86Ε33 (Ζ’ εξ.)) -  Ευστάθιος Αραποστάθης

Περιγραφή Μαθήματος

Το μάθημα εμβαθύνει σε ζητήματα που παρουσιάζονται εισαγωγικά στο βασικό μάθημα «Επιστήμη, Τεχνολογία, Κοινωνία». Σκοπός του είναι να εξοικειώσει τις φοιτήτριες και τους φοιτητές με σύγχρονες θεωρητικές προσεγγίσεις και ερευνητικές μεθόδους των Σπουδών Επιστήμης και Τεχνολογίας (Science and Technology Studies – STS), δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη σχέση της επιστημονικής γνώσης και της τεχνολογικής καινοτομίας με τις κοινωνικές αξίες, την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και τη δημοκρατική διακυβέρνηση.

Η πρώτη θεματική ενότητα εξετάζει διαφορετικές προσεγγίσεις της έννοιας της καινοτομίας. Η καινοτομία δεν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως μηχανισμός οικονομικής ανάπτυξης ή ως αποτέλεσμα της εφαρμογής νέων επιστημονικών γνώσεων. Μελετάται ως κοινωνική και πολιτική διαδικασία, η οποία ενσωματώνει συγκεκριμένες αξίες, προτεραιότητες και αντιλήψεις για την πρόοδο. Μέσα από τις κριτικές Σπουδές Επιστήμης και Τεχνολογίας και τις περιβαλλοντικές σπουδές θα διερευνηθούν οι κοινωνικές και οικολογικές συνέπειες της καινοτομίας, οι μορφές αποκλεισμού που μπορεί να δημιουργεί, αλλά και οι δυνατότητες ανάπτυξης εναλλακτικών και κοινωνικά προσανατολισμένων καινοτομιών.

Η δεύτερη ενότητα επικεντρώνεται στην Υπεύθυνη Έρευνα και Καινοτομία. Θα παρουσιαστούν οι αρχές της συμπερίληψης, της πρόβλεψης των συνεπειών, του αναστοχασμού και της ανταπόκρισης στις κοινωνικές ανάγκες. Θα εξεταστεί επίσης με ποιους τρόπους ερευνητές, πολίτες, δημόσιοι φορείς, επιχειρήσεις και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών μπορούν να συμμετέχουν στη διαμόρφωση των κατευθύνσεων της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης.

Η τρίτη ενότητα αφορά τις δίκαιες και βιώσιμες κοινωνικοτεχνικές μεταβάσεις. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στη μετάβαση προς περισσότερο βιώσιμα συστήματα ενέργειας, διατροφής, παραγωγής και υγείας. Θα αναλυθούν οι ανισότητες που μπορεί να συνοδεύουν αυτές τις αλλαγές, η κατανομή του κόστους και των ωφελειών, καθώς και οι διαδικασίες μέσω των οποίων διαφορετικές κοινωνικές ομάδες αποκτούν ή στερούνται τη δυνατότητα συμμετοχής στις αποφάσεις.

Η τέταρτη ενότητα εξετάζει την ηθική της τεχνολογίας και τη διακυβέρνηση σύνθετων κοινωνικοτεχνικών συστημάτων. Τα σχετικά ζητήματα θα συνδεθούν με ειδικότερες θεματικές που αφορούν την έρευνα για το περιβάλλον και το γεωπεριβάλλον, τη διατροφή και την αγροτική παραγωγή, τη μεταβολική υγεία και ανθεκτικότητα, καθώς και την ενεργειακή αυτάρκεια.

Ειδικά ζητήματα θα συζητηθούν και θα αναλυθούν αφορούν την χρήση στης Τεχνιτής Νοημοσύνης στην διαχείρισης των φυσικών πόρων, των ενεργειακών συστημάτων, της ψηφιοποίησης των γενικών πόρων τόσο της φύσης όσο και του ανθρώπου, της ψηφιοποίησης της διατροφής. Στόχος είναι να αναδειχθεί ότι τα πεδία αυτά δεν αφορούν μόνο τεχνικές λύσεις, αλλά και συγκρούσεις αξιών, διαφορετικές μορφές γνώσης, θεσμικές επιλογές και ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνης. Το μάθημα θα έχει έντονα διαδραστικό χαρακτήρα. Η διδασκαλία θα συνδυάζει σύντομες εισηγήσεις, συζήτηση επιστημονικών κειμένων, ανάλυση συγκεκριμένων περιπτώσεων, ομαδικές δραστηριότητες και εργαστήρια. Ορισμένα εργαστήρια θα εστιάζουν στη μεθοδολογία της κοινωνικής έρευνας, όπως στη διαμόρφωση ερευνητικών ερωτημάτων, στις συνεντεύξεις, στην ανάλυση λόγου και στη μελέτη κοινωνικοτεχνικών αντιπαραθέσεων. Άλλα θα έχουν εξειδικευμένο θεματικό χαρακτήρα και θα πραγματοποιούνται με τη συμμετοχή προσκεκλημένων από μη κυβερνητικές οργανώσεις, κοινωνικούς φορείς ή τη βιομηχανία. Η αξιολόγηση θα βασίζεται σε ομαδικές παρουσιάσεις και ομαδικές εργασίες, καθώς και στη συστηματική συμμετοχή στα ομαδικά εργαστήρια. Με την ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτήτριες και οι φοιτητές θα μπορούν να αναλύουν κριτικά σύγχρονες επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις και να συνδέουν τη θεωρητική γνώση με συγκεκριμένα κοινωνικά, περιβαλλοντικά και πολιτικά προβλήματα και ειδικότερα σε θέματα διατροφής και δημόσιας υγείας.

Ημερομηνία δημιουργίας

Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου 2026