Παρουσίαση/Προβολή

(PHS757) -  Κώστας Γαβρόγλου και Μαρία Αμοιρίδη-Βηδενμάιερ

Περιγραφή Μαθήματος

Τμήμα Ιστορία και Φιλοσοφίας της Επιστήμης

Πανεπιστήμιο Αθηνών,

Μεταπτυχιακό Σεμινάριο Ιστορίας των Επιστημών, εαρινό εξάμηνο 2025-2026.

Διδάσκων: Κώστας Γαβρόγλου

Βοηθός διδασκαλίας: Μαρία Αμοιρίδη-Βηδενμάιερ

Τρίτη 6 – 9.

Οι επιστήμες και οι επιστήμονες στα θεατρικά κείμενα.

Υπάρχουν δύο κατηγορίες θεατρικών έργων που πραγματεύονται τις επιστήμες και τους επιστήμονες.

Η πρώτη στοχεύει στην εκλαΐκευση της επιστήμης μέσα από το θέατρο. Αυτή η κατηγορία ΔΕΝ θα μας απασχολήσει στο σεμινάριο.

Τα έργα της δεύτερης κατηγορίας και τα οποία θα μελετήσουμε, διερευνούν τους χαρακτήρες ορισμένων επιστημόνων που πρωτοστάτησαν στις εξελίξεις, τις μεταξύ τους σχέσεις, τις διαμάχες τους, όπως και τα ηθικά διλήμματα που αντιμετωπίζουν οι επιστήμονες ως προς τις συνέπειες της νέας γνώσης που παράγουν. Σε αυτήν την κατηγορία εντάσσονται και έργα που δεν αναφέρονται σε συγκεκριμένα ιστορικά πρόσωπα, αλλά πραγματεύονται ζητήματα που άπτονται των επιστημών γενικά, όπως πχ., είναι το Doctor Faustus του Christopher Marlowe.

Στη διάρκεια του σεμιναρίου θα μελετήσουμε ένα σύνολο θεμάτων σχετικά με τις επιστήμες και το θέατρο που έχουν εκφραστεί με πολλαπλούς τρόπους τα τελευταία χρόνια. Οι νέες προσεγγίσεις έχουν αποτυπωθεί σε βιβλία όπως το Science on Stage, from Doctor Faustus to Copenhagen της Kirsten Shepherd-Barr, (Princeton University Press, 2013), διεθνή συνέδρια όπως το Theatre about Science, το οποίο από το 2019 πραγματοποιείται κάθε δύο χρόνια στο Πανεπιστήμιο της Coimbra (https://www.uc.pt/en/uc-news/articles/science-on-stage-international-conference-brings-together-theater-culture-and-different-scientific-fields-in-coimbra/ ), και ερευνητικά προγράμματα όπως το Science andTheatre, from the Lab to the Stage to the audience στο Frei Universität του Βερολίνου (https://www.etberlin.de/producing-series/science-theatre/ ).

Οι συζητήσεις στη διάρκεια των μαθημάτων θα επικεντρωθούν σε συγκεκριμένα θεατρικά έργα και, με δεδομένη την «ελευθερία» των θεατρικών συγγραφέων, θα διερευνήσουμε τις δυνατότητες που μας παρέχουν τα έργα αυτά για να κατανοήσουμε διαφορετικές πλευρές των συγκεκριμένων επιστημόνων και να εξετάσουμε, ενδεχομένως, τι μπορούν να μας πουν τα έργα αυτά ως προς την ιστοριογραφία των επιστημών. Το σεμινάριο προσεγγίζει τα θεατρικά έργα όχι ως ιστορικές πηγές με τη στενή έννοια, αλλά ως αφηγήσεις που αναπαριστούν, σχολιάζουν και συχνά αμφισβητούν την επιστημονική αυθεντία, τη διαδικασία παραγωγής γνώσης και τις κοινωνικές της συνέπειες. Σε επιλεγμένα έργα θα εξεταστούν, επίσης, ζητήματα φύλου, φυλής, εξουσίας και θεσμικής αυθεντίας, ιδίως στον τρόπο με τον οποίο συγκροτείται η μορφή του επιστήμονα και ορίζεται ποιος έχει δικαίωμα λόγου και κρίσης.

Τα έργα που θα μελετηθούν καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα, από ιστορικές και βιογραφικές αναπαραστάσεις επιστημόνων έως πολιτικά και θεσμικά δράματα γύρω από τη γνώση, την ευθύνη και τη σχέση επιστήμης και κοινωνίας. Χωρίς να είναι μία εξαντλητική λίστα, θα μελετήσουμε ορισμένα θεατρικά, όπως:

• Γαλιλαίος του Bertolt Brecht

• Γαλιλαίος του Tom Stoppard.

• Ο Πάπας του Γαλιλαίου του Κώστα Γαβρόγλου

• Οι Φυσικοί του Friedrich Durrenmatt

• Inherit the Wind των Jerome Lawrence, Robin Edward Lee

• Oppenheimer του Tom Morton-Smith.

• Copenhagen του Michael Frayn

• Ε=mc² ενός συλλογικού έργου στο πλαίσιο του κινήματος Living Newspaper

• Insignificance του Terry Johnson

• Ο εχθρός του λαού του Hendrik Ibsen

• An Experiment with an Air-Pump της Shelagh Stephenson.

• The Doctor του Robert Icke

Τα παραπάνω θα συμπληρωθούν με:

Συνεντεύξεις των συγγραφέων ή και σκηνοθετών

Βιογραφικά στοιχεία σχετικά με τα πρόσωπα που εμφανίζονται.

Κριτικά σημειώματα σε περιοδικά και εφημερίδες.

Μαγνητοσκοπήσεις τμημάτων θεατρικών έργων και φιλμ.

Ως μέρος της τελικής εργασίας, ομάδες των 2-3 φοιτητριών και φοιτητών, θα έχουν τις εξής επιλογές:

1. Να αναλάβουν να κάνουν μία κριτική παρουσίαση ενός έργου, στο γενικότερο θεωρητικό πλαίσιο του μαθήματος. Η παρουσίαση θα εστιάζει όχι μόνο στην ανάλυση του έργου, αλλά κυρίως στην κριτική του ερμηνεία σε σχέση με τα κεντρικά ερωτήματα του σεμιναρίου που άπτονται σε ζητήματα ιστορίας και ιστοριογραφίας της επιστήμης.

2. Να επιλέξουν κάποιο επεισόδιο από την ιστορία των επιστημών, να ζητήσουν από το chatgpt να τους γράψει ένα έργο λίγων σελίδων με βάση τις εντολές που θα του δώσουν, και να παραδώσουν την αρχική εκδοχή του chatgpt, τις “εντολές” που θα του δοθούν για να βελτιωθεί η αρχική εκδοχή και την “τελική” εκδοχή του κειμένου.

 

Ημερομηνία δημιουργίας

Παρασκευή 13 Φεβρουαρίου 2026