Παρουσίαση/Προβολή
(MEDIA617) - Αναστασία Βενετή, Σταμάτης Πουλακιδάκος
Περιγραφή Μαθήματος
Το παρόν μάθημα εισάγει τις/τους φοιτητ(ρι)ες στην έννοια της οπτικής πολιτικής επικοινωνίας ως κεντρική διάσταση της σύγχρονης πολιτικής επικοινωνίας. Εξετάζει το πώς οι εικόνες διαμορφώνουν το πολιτικό νόημα, τη (δημόσια) ταυτότητα και την πειθώ, τόσο σε θεσμικό επίπεδο όσο και σε «από τα κάτω» κινηματικές δράσεις. Πιο συγκεκριμένα, το μάθημα διερευνά την εφαρμογή οπτικών στρατηγικών εκ μέρους πολιτευτ(ρι)ών στο πλαίσιο προεκλογικών εκστρατειών, προσωπικού «branding», εμφανίσεων στα ΜΜΕ και κυβερνητικής επικοινωνίας. Παράλληλα, μελετάται ο ρόλος μη θεσμικών δρώντων, όπως κινηματικές δράσεις στο πλαίσιο κοινωνικών οργανώσεων/κινημάτων, οι οποίες αξιοποιούν σύμβολα, τοιχογραφίες, διαδικτυακά «memes» και παραστατικές μορφές διαμαρτυρίας, προκειμένου να οικοδομήσουν συλλογικές ταυτότητες και να κινητοποιήσουν τους πολίτες. Επιπρόσθετα, οι φοιτητ(ρι)ες καλούνται να αναστοχαστούν και για την οπτική/εικονιστική πλαισίωση (visual framing) στα ειδησεογραφικά μέσα και τη φωτοειδησεογραφία, εστιάζοντας στους τρόπους με τους οποίους οι εικόνες κατασκευάζουν αφηγήσεις για γεγονότα, συγκρούσεις και πολιτικούς δρώντες. Καθ’ όλη τη διάρκεια του μαθήματος, οι συμμετέχουσες/ντες έρχονται σε επαφή με διεπιστημονική βιβλιογραφία από τους τομείς της πολιτικής επικοινωνίας, των σπουδών ΜΜΕ, της κοινωνιολογίας και των πολιτισμικών σπουδών. Το μάθημα αποσκοπεί στην καλλιέργεια της ικανότητας κριτικής αξιολόγησης της οπτικής πειθούς και της κατανόησης της εικόνας ως δυνάμει (παν)ίσχυρου εργαλείου στη σύγχρονη πολιτική ζωή.
Σημαντική σημείωση: Στο μάθημα αυτό ακολουθείται ως αρχή ο απόλυτος σεβασμός στη συμπεριληπτικότητα και τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα των συμμετεχουσών/συμμετεχόντων.
Ημερομηνία δημιουργίας
Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου 2026
-
Περίγραμμα
Περιεχόμενο μαθήματος
Εισαγωγικό μάθημα με τους στόχους του μαθήματος, τις ενότητες, το σύστημα αξιολόγησης
Οπτικές κατασκευές και κυρίαρχα οπτικά σύμβολα
Οπτική προπαγάνδα (ιστορική αναδρομή)
Μέσα Ενημέρωσης και οπτική πλαισίωση στην ειδησεογραφική κάλυψη
Οπτικές διαστάσεις της παραπληροφόρησης και τεχνητή νοημοσύνη: Μπορούμε ακόμη να πιστεύουμε τις εικόνες;
Οπτικές μεθοδολογίες. Πώς «διαβάζουμε» μια πολιτική εικόνα: Θεωρία και μέθοδοι
Οπτική πολιτική επικοινωνία και έμφυλες ταυτότητες
Πολιτική εικόνα, εξατομίκευση και αυθεντικότητα
Πολιτικές εκστρατείες και οπτική επικοινωνία: Δυνατότητες των πλατφορμών και οπτικές ψηφιακές διάλεκτοι (visual vernaculars)
Οπτική επικοινωνία περιθωριοποιημένων κοινωνικών ομάδων ή/και προεικονιστική οπτική κινητοποίηση (visual prefiguration)
Οπτικός ακτιβισμός και κοινωνικά κινήματα
Οι οπτικές διαστάσεις του λαϊκισμού
Ποιος ελέγχει την πολιτική εικόνα; Παραγωγή, κυκλοφορία, πρόσληψη και το μέλλον των Οπτικών Πολιτικών (Visual Politics)
Ανακεφαλαίωση (wrap up) του μαθήματος & συνεδρία ερωταπαντήσεων (Q&A session)
Μαθησιακοί στόχοι
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές/τριες θα είναι σε θέση να:
· Αναλύουν την έννοια της οπτικής πολιτικής επικοινωνίας και να αντιλαμβάνονται την ιστορική εξέλιξη της εικονιστικής προπαγάνδας.
· Αξιολογούν κριτικά τις οπτικές στρατηγικές των πολιτικών ελίτ, εστιάζοντας στα φαινόμενα της (υπερ)-προσωποποίησης και του οπτικού λαϊκισμού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
· Διακρίνουν τις μεθόδους με τις οποίες οι θεσμικοί δρώντες και τα κοινωνικά κινήματα χρησιμοποιούν οπτικά σύμβολα, μιμίδια και παραστατικές μορφές διαμαρτυρίας για την οικοδόμηση ταυτοτήτων.
· Αποδομούν τις διαδικασίες οπτικής πλαισίωσης (visual framing) στην ειδησεογραφία και τη φωτοειδησεογραφία, κατανοώντας πώς κατασκευάζονται οι πολιτικές αφηγήσεις.
· Εντοπίζουν και να ερμηνεύουν τις οπτικές διαστάσεις της παραπληροφόρησης και τη χρήση των μιμιδίων ως σύγχρονα εργαλεία πολιτικής πειθούς.
Εφαρμόζουν διεπιστημονικά θεωρητικά πλαίσια για να εξετάσουν τη σχέση μεταξύ οπτικής επικοινωνίας, έμφυλων ταυτοτήτων και κοινωνικής κινητοποίησης.
Βιβλιογραφία
Taylor, P. M. (2003). Munitions of the Mind: A History of Propaganda from the Ancient World to the Present Era (3rd ed.). Manchester University Press.
Lilleker D., Veneti, A. (eds.) (2023) Research Handbook on Visual Politics. Edward Elgar Publishing. Κεφάλαια 13, 15, 18.
Bast, J. (2021). Managing the image. The visual communication strategy of European right-wing populist politicians on Instagram. Journal of Political Marketing, 23(1), 1–25.
Veneti A., Jackson D., Lilleker D (eds.) (2019) Visual Political Communication. London: Palgrave McMillan.
Trimble, L. (2017). Ms. Prime Minister: Gender, Media, and Leadership. University of Toronto Press.
Poulakidakos S., Veneti A. and Rovisco M. (Eds.) (2023). Social Movements and Everyday Acts of Resistance: Solidarity in a Changing World. London, New York: Routledge.
Veneti A., Poulakidakos S. (2023) The political symbolism of flags in revolutionary movements: the case of the 1821 Greek War of Independence. In Lilleker D., Veneti, A. (eds.) Research Handbook on Visual Politics. Edward Elgar Publishing, pp. 358-369.
Barari, S., Lucas, C., & Munger, K. (2025). Political deepfakes are as credible as other fake media and (sometimes) real media. The Journal of Politics, 87(2), 510–526.
Grabe, M. E., & Bucy, E. P. (2009). Image bite politics: News and the visual framing of elections. Oxford University Press
Rose, G. (2022) Visual Methodologies, London: Sage.
Μέθοδοι διδασκαλίας
· Χρήση διαδικτυακών πηγών για υποστήριξη και εμπλουτισμό της διδασκαλίας.
· Χρήση βιντεο-προβολέα στην αίθουσα για την προβολή οπτικοακουστικού υλικού.
· Χρήση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και μηνυμάτων πλατφόρμας ηλεκτρονικής τάξης (e-class) για την επικοινωνία με τους φοιτητές.
· Διάδραση εντός μαθήματος μέσω brainstorming, ανοιχτής συζήτησης, ομαδικών δραστηριοτήτων.
Υποστήριξη διδακτικής διαδικασίας μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας e-class.
Μέθοδοι αξιολόγησης
40%: Προφορική παρουσίαση/παράδοση εντός μαθήματος κατά τη διάρκεια του εξαμήνου (υπάρχει σχετική ανακοίνωση με οδηγίες στην ενότητα των ανακοινώσεων).
60%: Γραπτή τελική εξέταση με ερωτήσεις ανάπτυξης.
Διδάσκουσες
Αναστασία Βενετή, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Bournemouth University.
Σταμάτης Πουλακιδάκος, Αναπληρωτής Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας.