Παρουσίαση/Προβολή

(ARCH1268) -  Δήμητρα Λαμπροπούλου

Περιγραφή Μαθήματος

Πώς συγκροτούνται ιστορικά η παιδική ηλικία και η νεότητα; Είναι άραγε αυτονόητη η ίδια η έννοια της «ηλικίας»; Πότε και πώς γίνεται κριτήριο ταξινόμησης ομάδων του πληθυσμού και ιεράρχησης των μεταξύ τους σχέσεων; Και μέσα από ποιες πηγές και ποια μεθοδολογικά εργαλεία μπορούν τα παιδιά και οι νέοι να μελετηθούν ως δρώντα υποκείμενα της ιστορίας; Τα ερωτήματα αυτά εγγράφονται σε ιστοριογραφικά πεδία που έχουν διαμορφωθεί εδώ και αρκετές δεκαετίες στο πλαίσιο της κοινωνικής και πολιτισμικής ιστορίας. Το σεμινάριο εκκινά από την παραδοχή ότι η παιδική ηλικία και η νεότητα αποτελούν έννοιες ρευστές και ιστορικά μεταβαλλόμενες, ανάλογα με τα πολιτισμικά πλαίσια και τη διασταύρωσή τους με άλλες κατηγορίες, όπως είναι η κοινωνική τάξη, το φύλο, η φυλή, η σεξουαλικότητα. Με ποιες τροπικότητες και σε ποιες χρονικότητες συμβαίνει αυτή η μεταβολή;

            Στις σεμιναριακές συναντήσεις θα διερευνήσουμε ιστορίες από τη ζωή των παιδιών και των νέων κατά τον ελληνικό εικοστό αιώνα και θα ανιχνεύσουμε τους τρόπους με τους οποίους η «παιδική ηλικία» και η «νεότητα» δομήθηκαν στο νομικό, θεσμικό και συμβολικό πεδίο ως μέρη λόγων και πρακτικών είτε πειθάρχησης, απαγορεύσεων και εκμετάλλευσης είτε αμφισβήτησης, ανατροπής και ουτοπικής αναζήτησης. Θα εστιάσουμε ιδιαίτερα σε στιγμές κοινωνικών και πολιτικών αναταραχών, θεσμικών μεταβολών και πολιτισμικών διεργασιών κατά τις οποίες παιδιά και νέοι βρέθηκαν στο επίκεντρο της δημοσιότητας είτε ως αντικείμενα παρέμβασης είτε ως υποκείμενα δράσης. Οι πόλεμοι, οι περίοδοι ανασυγκρότησης, η εφαρμογή μεγάλων μεταρρυθμιστικών προγραμμάτων, η διάδοση μαζικών πολιτικών σχεδίων και κινημάτων, η διαμόρφωση επιστημονικών λόγων και θεσμών, τα καθεστώτα έμφυλων και διαγενεακών σχέσεων, αποτελούν τέτοιες στιγμές κατά τις οποίες μάλιστα συμπλέκονται μεταξύ τους η εθνική και η διεθνική διάσταση. Τα ορφανά των πολέμων, τα εργαζόμενα παιδιά, οι ανήλικοι παραβάτες, οι «εν κινδύνω» και γι’ αυτό «επικίνδυνοι» νέοι και νέες, οι περίοδοι έκρηξης της νεανικής υποκειμενικότητας στη διάρκεια της Αντίστασης και, μεταπολεμικά, στους αντιαποικιακούς, τους φοιτητικούς και τους μαθητικούς αγώνες, ο πολιτικός ακτιβισμός, τα κινήματα της αντικουλτούρας και του αυτοπροσδιορισμού, η οικογένεια, η εκπαίδευση και η υγεία είναι κάποια από τα παραδείγματα μέσα από τα οποία θα ανιχνεύσουμε τις κανονικότητες και τις εξαιρέσεις, τις συνέχειες και τις ασυνέχειες που χαρακτηρίζουν αυτό το προνομιακό πεδίο παρατήρησης της σύγκρουσης και της ιστορικής αλλαγής.   

 

How are childhood and youth historically constructed? Is the very concept of “age” self-evident? When and how does it become a criterion for classifying population groups and establishing hierarchies among them? And through which sources and methodological tools can children and young people be studied as active subjects of history? These questions fall within historiographical fields that have taken shape over several decades within the context of social and cultural history. The seminar begins with the premise that childhood and youth are fluid and historically changing concepts, depending on cultural contexts and their intersection with other categories, such as social class, gender, race, and sexuality. In what ways and over what temporalities does this change occur?           In the seminar sessions, we will explore stories from the lives of children and young people in twentieth-century Greece and examine the ways in which “childhood” and “youth” were constructed in the legal, institutional, and symbolic spheres as sites of discourses and practices — whether of discipline, prohibition, and exploitation, or of challenge, subversion, and utopian quest. We will focus particularly on moments of social and political upheaval, institutional change, and cultural processes during which children and young people found themselves at the center of public attention, either as objects of intervention or as agents of action. Wars, periods of reconstruction, the implementation of major reform programs, the spread of mass political projects and movements, the formation of scientific discourses and institutions, and the structures of gender and intergenerational relations, constitute such moments in which, in fact, the national and international dimensions intertwine. War orphans, child laborers, juvenile offenders, young people “at risk” and therefore deemed “dangerous”, the periods of explosive youthful subjectivity during the Resistance and, in the postwar era, in anti-colonial, student and school struggles, political activism, counterculture and self-determination movements, the family, education, and health are some of the examples through which we will explore the norms and exceptions, the continuities and discontinuities that characterize this privileged field of observation of conflict and historical change.  

 

Ημερομηνία δημιουργίας

Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου 2026