Please ensure Javascript is enabled for purposes of website accessibility

Μάθημα : Morphologie-DGY11 XΕ 2026-27

GS157 - Χριστίνα Αλεξανδρή

Ανακοινώσεις

GR-Studenten: Σύντομη επανάληψη (μετά μουσικής και πολιτισμικών στοιχείων)

Κυρίες και Κύριοι,

 

Μέχρι το επόμενό μας μάθημα στις 27/10, μια σύντομη επανάληψη μετά μουσικής και πολιτισμικών στοιχείων: 

 

Τα γραμματικά μορφήματα (Grammatische Morpheme - grammatical morphemes)  περιγράφουν αφηρημένες –πληροφορίες Γραμματικής/Λογικής σε μια πρόταση, όπως κλίση, πτώση - αλλά και λειτουργίες όπως σύνδεσμοι, προθέσεις κλπ.  Τα γραμματικά μορφήματα που περιγράφουν κλίση και πτώση (Flexion) ονομάζονται Flexionsmorpheme. Τα Flexionsprozeβe είναι προβλέψιμα. Μια άλλη ειδική κατηγορία γραμματικών μορφημάτων που συμβάλλει στην παραγωγή νέων λέξεων - με νέο νόημα είναι τα Derivationsmorpheme όπως το ver- (ver-kaufen), -bar (ess-bar), un-. -lich (un-glueck-lich), -chen
(Frau-chen) (βλ. α-τάλαντος, γατ-ούλης). Τα Derivationsprozeβe δεν είναι προβλέψιμα και μπορούν να επαναληφθούν.

Ας συγκρίνουμε την προβλεψιμότητα των Flexionsprozeβe με την λογική της μουσικής της εποχής Μπαρόκ (17αιώνας – αρχές 18ου)- της καθαυτής Κλασσικής μουσικής, εδώ με την Kaffeekantate «Καντάτα του Καφέ» του Bach (Μπαχ) και την σύνδεση του στοιχείου της επανάληψης των Derivationsprozeβe. 

H Kaffeekantate «Καντάτα του Καφέ» του Bach (καταγωγή από Leipzig-Λειψία) [Σαξωνία - Βόρεια και Ανατολική Γερμανία] είναι οπερέτα (κωμική) της εποχής με θέμα την σύγκρουση πατέρα –κόρης για τον καφέ: Ο καφές, που στον 18ο αιώνα είχε ήδη γίνει πλέον της μόδας στην Ευρώπη, αρχικά δεν θεωρείτο πρέπον οι γυναίκες, και ιδιαίτερα οι νεαρές δεσποινίδες, να τον απολαμβάνουν. Έτσι, ο πατέρας απειλεί την κόρη με την φοβέρα «Αν δεν σταματήσει να πίνεις καφές τότε γαμπρό δεν έχει !». (Wohlan! so musst du dich bequemen, Auch niemals einen Mann zu nehmen) Η κόρη όμως συνεχίζει ακάθεκτη να πίνει καφέ. Εδώ επαναλαμβάνεται η φράση 

Die Katze lässt das Mausen nicht,
Die Jungfern bleiben Coffeeschwestern. 

(Όπως) η γάτα δεν αφήνει το κυνήγι των ποντικιών, οι κοπέλες (Jungfern) παραμένουν «καφεδούδες» (Coffeeschwestern -βλ. ορθογραφία της εποχής).

Bach: Terzetto "Die Katze lässt das Mausen nicht" from "Coffee Cantata", BWV 211
https://www.youtube.com/watch?v=YonkJDrJXgg&list=RDYonkJDrJXgg&start_radio=1


Σε αντίθεση με τα γραμματικά μορφήματα (Grammatische Morpheme - grammatical morphemes), τα λεξικά μορφήματα περιέχουν πληροφορίες που περιγράφουν πρόσωπο ή αντικείμενο και ενέργεια ή που προσδιορίζουν ένα πρόσωπο ή αντικείμενο (οντότητα) ή μια ενέργεια – «χειροπιαστές», εύκολα περιγράψιμες έννοιες- αφορούν τα λεξικά μορφήματα - Lexikalische Morpheme (lexical morphemes).

Στα λεξικά μορφήματα, οι πληροφορίες μπορούν να περιγραφούν και με τα ένα σύνολο σημασιολογικών χαρακτηριστικών. Ας δούμε και το παράδειγμα ενός ρήματος – “sich wälzen”  = κυλιέμαι, στριφογυρίζω, αλλά με έναν χαλαρό τρόπο, λικνίζοντας 

[+ ενέργεια]
[+ κίνηση]
[+ κατεύθυνση]
[+ περιστροφική]
[+ γύρω από τον εαυτό το]
[+ ρυθμική]
[+ χαλαρή]

[+ Aktion]
[+ Bewegung]
[+ Richtung]
[+ Drehbewegung]
[+ um sich selbst]
[+ Rhythmus]
[+ lässig]

Από το ρήμα – λεξικό μόρφημα wälz/walz προκύπτει η ονομασία του παραδοσιακού χορού der Walzer (όπως λέμε αντίστοιχα στον Ελληνικό χώρο «ο συρτός» ή ο «Καλαματιανός» (βλ  και Polka- «πολωνικού στυλ») , που εξελίχθηκε, όπως και η Polka, σε χορό των σαλονιών, το γνωστό βάλς. Eiswalzer aka Brautwalzer | 

Εδώ ένα παραδοσιακό βάλς σε αυστριακό ορεινό χωριό των Άλπεων [Tirol, Αυστρία]
Tiroler Tanzbod´nmusig
https://www.youtube.com/watch?v=aWF_RDHkwnc


Πολλούς χαιρετισμούς και Καλό βράδυ,

Χριστίνα Αλεξανδρή


Dr. Christina Alexandris
Professor
Linguistics - Computational Linguistics
Department of German Language and Literature, School of Philosophy External Faculty Member at the Dept. of Informatics and Telecommunications & Dept. of History and Philosophy of Science
National and Kapodistrian University of Athens
Tel: ++30-210-7277307
email:calexandris@gs.uoa.gr
http://scholar.uoa.gr/calexandris/biocv/cv

JCL Lab (European Communication Institute (ECI) & Danube University of Krems (DUK), Austria): https://eci-org.eu/?page_id=8304&lang=en