Μάθημα : Μεταπτυχιακό σεμινάριο ΛΟ.Σ.ΠΟ.: Ιστορία της Κλασικής Φιλολογίας (ΧΕ 2026-2027)
PHIL1518 - Στέφανος Ματθαίος
Περιγραφή Μαθήματος
ΛΟΣΠΟ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ, 4ο μάθημα, Τετάρτη 18/11, ώρα 21.00
Hosted by Stephanos Matthaios
https://uoa.webex.com/uoa/j.php?MTID=m67b043c6bdc3218453d6a058aeed0880
Wednesday, November 18, 2026 9:00 PM | 2 hours | (UTC+02:00) Athens, Bucharest
Meeting number: 2733 302 7874
Password: tsY7cGQVZ23
Join by video system
Dial 27333027874@uoa.webex.com
You can also dial 62.109.219.4 and enter your meeting number.
Join by phone
+30-21-1990-2394 Greece Toll
+30-21-1198-1029 Greece Toll 2
Access code: 273 330 27874
Access code: 273 421 29741
Η πρώτη ενότητα του σεμιναρίου στοχεύει στην επανάληψη, εξοικείωση και εμβάθυνση σε γενικότερα θέματα που αφορούν στη μεθοδολογία της έρευνας στο επιστημονικό πεδίο της Κλασικής Φιλολογίας.
– Βασική βιβλιογραφία της Κλασικής Φιλολογίας: βλ. Έγγραφο 1. Εισαγωγική βιβλιογραφία
– Οδηγός συγγραφής ακαδημαϊκού δοκιμίου: βλ. Έγγραφο 2. Οδηγός ακαδημαϊκού δοκιμίου
– Μορφές παρουσίασης φιλολογικής έρευνας
Η φιλολογία ως ιδιαίτερη επιστήμη: οι αρχαίες θεωρήσεις:
2.1. Οι αρχαίες έννοιες και ορισμοί της φιλολογίας: φιλόλογοι, κριτικοί, γραμματικοί και γραμματική τέχνη.
2.2. Οι μαρτυρίες:
2.2.1 Σέξτος Εμπειρικός, Προς γραμματικούς (Σέξτ. Εμπ. Γραμμ. 41-42, 57-90, 91-96, 248-253),
2.2.2 Κοϊντιλιανός, Institutio oratoria (Κοϊντ. Inst. 1.4.2, 1.9.1, 1.8.13-21),
2.2.3 Διονύσιος Θραξ, Τέχνη γραμματική (Διον. Θρ., Τέχνη 5.1-6.3),
2.2.4 Σχόλια εις Διονύσιον Θράκα (Σχόλ. Διον. Θρ. 156,20-164,29, ιδιαίτ. 159,9-160,23).
Για τις επιμέρους μαρτυρίες βλ. έγγραφο 2.2.1, 2.2.2, 2.2.3 και 2.2.4.
Εισαγωγική βιβλιογραφία σχετικά με τους ορισμούς της γραμματικής τέχνης: Wouters, A. - Swiggers, P., "Definitions of grammar", στο: Brill's Companion to Ancient Greek Scholarship, τόμ. 1, σελ. 515-544.
Ένα κεντρικό ερώτημα που αφορά στην επιστημολογική αξία της κλασικής φιλολογίας είναι αν επιστήμη που θεμελιώνεται κατά τους αλεξανδρινούς χρόνους εγγράφεται στο σύστημα των αρχαίων επιστημών ως τέχνη ή ως ἐμπειρία. Με έναυσμα τις μαρτυρίες του Σέξτου Εμπειρικού σχετικά με τη διαμάχη των θεωρητικών της φιλολογίας θα μελετήσουμε στην ενότητα αυτή το σχετικό ερώτημα επί τη βάσει της μεθοδογικής προσέγγισης των αλεξανδρινών φιλολόγων κατά την ερμηνευτική ενασχόλησή τους με θέματα που αφορούν σε γλωσσικά προβλήματα του εκάστοτε λογοτεχνικού κειμένου. Στόχος μας είναι να αναδείξουμε πώς ένα κεντρικό μεθοδολογικό ερώτημα μετατρέπεται σε πρόβλημα σχετικά με τον επιστημολογικό προσδιορισμό της φιλολογίας.
Τα κείμενα προς μελέτη βρίσκονται στα έγγραφα ως 3.1. Τέχνη ή ἐμπειρία – Αλεξανδρινοί φιλόλογοι.
Για τη "φιλολογική" ερμηνεία των ποιητών και την αμφισβήτησή της μέσω των Προσωκρατικών φιλοσόφων βλ. το έγγραφο 4.1. Ποιητικές ετυμολογίες – Προσωκρατικοί.
Έμμεση τεκμηρίωση της φιλολογικής δραστηριότητας και ικανότητας των ελληνιστικών ποιητών μέσω του ποιητικού τους έργου.
Βλ. σχετικά A. Rengakos, The Hellinistic poets as Homeric critics
ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ – ΓΡΑΠΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ
– Πλάτων, Πρωταγόρας: Η ανάλυση του ποιήματος του Σιμωνίδη, ή ένας δρόμος προς τη φιλολογική ερμηνεία;
– Αριστοτέλης, Περὶ ποιητικῆς: Ένα θεωρητικό μοντέλο λογοτεχνικής ερμηνείας
– Αριστοτέλης, Ὁμηρικὰ ἀπορήματα: Μια προδρομική φιλολογική προσέγγιση της λογοτεχνίας
– Οι Στωικοί για την ποίηση και τη γλώσσα
– Καλλίμαχος: Η ιδανική σύζευξη ποίησης και φιλολογίας
– Οι ελληνιστικοί ποιητές ως φιλόλογοι: Η έμμεση τεκμηρίωση της φιλολογίας μέσω της ποίησης
– Αλεξανδρινοί φιλόλογοι: Το παράδειγμα του Αριστάρχου
– Η σχολή της Περγάμου: Ανταγωνιστικές προσεγγίσεις γλώσσας και γραμματείας
– Ἔκδοσις – Διόρθωσις: Εκδίδοντας τους αρχαίους κλασικούς – Μεθοδολογικά ζητήματα των ελληνιστικών φιλολόγων
– Ερμηνευτικές αρχές ύφους και λογοτεχνίας στους αρχαίους φιλολόγους. Συγχρονικές και διαχρονικές προσεγγίσεις
– Η διαμόρφωση γλωσσικής θεωρίας: Διονύσιος Θραξ, γραμματικοί πάπυροι, Απολλώνιος Δύσκολος.
– Η γένεση της φιλολογίας στη Ρώμη
– Ο Αττικισμός και η γλωσσική καθαρότητα
– Φιλολογία και / στην αρχαία εκπαίδευση
– Η Αναγέννηση και η παγκοσμιοποίηση της κλασικής γραμματείας
– Επαναπροσδιορίζοντας την κλασική φιλολογία: Θεωρητικές προσεγγίσεις από τον 19ο αιώνα κι εξής
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ
Ημερολόγιο
Ανακοινώσεις
Όλες...-
χθες - 9:25 π.μ.
-
Κυριακή 8 Νοεμβρίου 2026 - 4:15 μ.μ.
-
Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2026 - 11:58 π.μ.