Μεθοδολογία του δικαίου

Φίλιππος Βασιλόγιαννης

Περιγραφή

Μάθημα υποχρεωτικής επιλογής η' εξαμήνου (κωδ. ΥΕ09)

Για τη διδακτέα ύλη του μαθήματος δείτε στις πληροφορίες και τις σχετικές σημειώσεις των παραδόσεων των διδασκόντων (*)

 

(*) Για την προετοιμασία των φοιτητών στην εξέταση του μαθήματος, οι διδάσκοντες προτείνουν ως βοηθήματα τα αναφερόμενα στις πληροφορίες εγχειρίδια, η μελέτη των οποίων πρέπει να συνδυάζεται με τις σχετικές επισημάνσεις, αναλύσεις και υποδείξεις των σημειώσεών τους

 

[Η παρούσα ιστοσελίδα αφορά τις παραδόσεις του διδάσκοντος μέχρι το ακαδημαϊκό έτος 2017-18]  

Προστατεύονται όλα τα δικαιώματα
Μέρος Α

Διδάσκων: Φίλιππος Βασιλόγιαννης, Αναπληρωτής Καθηγητής

Γενικό διάγραμμα παραδόσεων (Α΄ Μέρους)

Επιστήμη, φιλοσοφία και μεθοδολογία του δικαίου - Νομική δογματική και νομικός σκεπτικισμός - Η νομική ως πνευματική, κοινωνική και πρακτική επιστήμη - Νομική θεωρία και πράξη - Η δικαιοδοτική πράξη - Ερμηνεία (και εφαρμογή) του δικαίου - Η παραδοσιακή διδασκαλία: η προτεραιότητα της γραμματικής ερμηνείας και η ιστορική (υποκειμενική) ερμηνεία - Δίκαιο, γλώσσα και σημειολογία - Το πρόβλημα του νοήματος - Οι θεωρίες της απεικονίσεως - Θεωρίες του νοήματος ως χρήσεως - Το πρόβλημα του νοήματος στη γλώσσα του δικαίου - Το πρόβλημα των ασαφειών στα νομοθετικά κείμενα - Ο χαρακτήρας της γλώσσας του δικαίου - Διατάξεις και κανόνες δικαίου - Πραγματολογικά, σημασιολογικά και συντακτικά προβλήματα των κανόνων - Γλωσσικά γνωρίσματα των κανόνων δικαίου - Συστηματική και τελολογική (αντικειμενική) ερμηνεία - Τα κενά του δικαίου - Αρχές του δικαίου - Η ενότητα της ερμηνείας - Αναστοχαστική ισορροπία (reflective equilibrium)

 

Μέρος Β': Εφαρμογή του δικαίου

Διδάσκων: Βασίλης Βουτσάκης, Επίκουρος Καθηγητής

Ηλεκτρονική ιστοσελίδα: http://eclass.uoa.gr/courses/LAW259 

 

Βιβλιογραφικές υποδείξεις

Alexy R., Theorie der juristischen Argumentation (Frankfurt a. M. 19912), Αραβαντινός Ι. Π., Στοιχεία μεθοδολογίας του δικαίου Α-Β (Αθήναι χ. χρ.), Εισαγωγή στην επιστήμη του δικαίου (ό. π. 19832), Αυγελής Ν., Φιλοσοφία της γλώσσας (Θεσσαλονίκη 2014), Baggini J. και Fosl P. S., Τα εργαλεία της ηθικής (Αθήνα 2014), Βασιλόγιαννης Φ. Κ., “Η ‘νομική μέθοδος’”, in Νικόλαος Ν. Σαρίπολος (ό. π. 2011), Πρόσωπα, λόγοι και πράγματα (ό. π. 2015), Βιρβιδάκης Στ., Η υφή της ηθικής πραγματικότητας (ό. π. 2009), Βλαχόπουλος Σπ., Η δυναμική ερμηνεία του Συντάγματος (ό. π. 2014), Βουτσάκης Β., “Η αρχή της αναλογικότητας”, in Όψεις του κράτους δικαίου (Θεσσαλονίκη 1990), "L’application du droit: faculté de juger et arguments", in Festschrift für Johannes Strangas (Baden-Baden/Θεσσαλονίκη 2017), Brandom R., “Λόγος, έκφραση και φιλοσοφικό εγχείρημα”, in Τί εστί φιλοσοφία; (Αθήνα 2005), Bruce M. και Barbone S., Just the Arguments (Oxford 2001), Γιαννίδης Ι., Η αιτιολόγηση των αποφάσεων των ποινικών δικαστηρίων Α-Β (Αθήνα-Κομοτηνή 1989, 2003), Coleman J., “Methodology”, in The Oxford Handbook of Jurisprudence & Philosophy of Law (Oxford 2002), Daniels N., Justice and Justification (Cambridge,1996), Δωρής Φ., Εισαγωγή στo Αστικό Δίκαιo Α΄ (Αθήνα-Κoμoτηνή 1991), Dworkin R., Η αυτοκρατορία του νόμου (Αθήνα 2010), Justice for Hedgehogs (Cambridge, Mass. 2011), Η επικράτεια της ζωής (Αθήνα 2013), Engisch K., Εισαγωγή στη νομική σκέψη (ό. π. 1981), Greenawalt K., Legal Interpretation (Oxford 2010), Hart H. L. A., The Concept of Law (Oxford 20133), Θεοδοσίου Μ. Ν., Η φιλοσοφία του Wittgenstein (Αθήνα 2007), Koch H.-J., Seminar: Die juristische Methode im Staatsrecht (Frankfurt a. M. 1977), -Rüßmann H., Juristische Begründungslehre (München 1982), Langlinais A. και Leiter B., "The Methodology of Legal Philosophy", in The Oxford Handbook of Philosophical Methodology (Oxford 2016), Larenz K., Methodenlehre der Rechtswissenschaft (Berlin 19916), Lycan W. G., Φιλοσοφία της γλώσσας (Αθήνα 2007), MacCormick N. και Weinberger O., An Institutional Theory of Law (Dordrecht 1986), (Marmor A. και Soames S. [eds]), Language in the Law (Oxford 2011), Μπασάκος Π., Επιχείρημα και κρίση (Αθήνα 1999), “Εισαγωγή”, in Αριστοτέλους, Τέχνη ρητορική (ό. π., 2016), "Επίμετρο", in Hobbes, T. Η τέχνη της ρητορικής (ό. π. 2016), Neumann U., Θεωρία της νομικής επιχειρηματολογίας (ό. π. 1996), Ξηροπαΐδης Γ., Η διαμάχη των ερμηνειών (ό. π. 2008), Παιονίδης Φ., Στοιχεία κριτικής επιχειρηματολογίας (Θεσσαλονίκη 2014), Parfit D., On What Matters I-II (Oxford 2011), Παπαγεωργίου Κ. Α., Η πολιτική δυνατότητα της δικαιοσύνης (Αθήνα 1994), "Εποικοδομητικές προσπάθειες", in Περί κατασκευής (ό. π. 1996), Παπανικολάου Π., Μεθοδολογία του ιδιωτικού δικαίου (Αθήνα-Κομοτηνή 2000), Perelman Ch., Logique juridique (Paris 19992), Πορτίδης Δ., Ψύλλος Στ. και Αναπολιτάνος Δ., Λογική  (Αθήνα 2007), Rawls J., Θεωρία της δικαιοσύνης (ό. π. 2001), Sartor G., Legal Reasoning (Dordrecht 2007), Scalia A. και Garner B., Reading Law (Rochester NY 2012), Scanlon T. M., “Rawls on Justification”, in The Cambridge Companion to Rawls (Cambridge 2003), Σεμερτζάκης Κ., "Στοιχεία δικονομίας του πρακτικού λόγου", Ισοπολιτεία 14-15 (2011-12), Sidgwick H., The Methods of Ethics (London 19077), Σούρλας Π. Κ., Θεμελιώδη ζητήματα της μεθοδολογίας του δικαίου (Αθήνα-Κομοτηνή 1986), Η διαπλοκή δικαίου και πολιτικής (ό. π. 1989), Justi atque injusti scientia (ό. π. 1995), Rechtsprinzipien als Handlungsgründe (Baden-Baden 2011), Δίκαιο και δικανική κρίση (Ηράκλειο 2017), Σπυρόπουλος Φ., Η ερμηνεία του Συντάγματος (Αθήνα-Κομοτηνή 1999), Σταμάτης Κ., Η θεμελίωση των νομικών κρίσεων (Θεσσαλονίκη 20098), Μεθοδολογία του δικαίου (ό. π. 2016), -Τάκης, Α., Εισαγωγή στην επιστήμη του δικαίου (ό. π. 2015), Σταυρόπουλος Ν., “Ερμηνευτικές θεωρίες του δικαίου”, Ισοπολιτεία 6 (2002), Τάκης Α., Η ηθική αδιαφορία του νόμου(Αθήνα 2006), Tsakyrakis, S., "Proportionality: An assault on human rights?", International Journal of Constitutional Law 7 (2009), (Τσάτσος Δ. [ed.]), Η ερμηνεία του Συντάγματος (Αθήνα-Κομοτηνή 1995), Τσάτσος Κ. Δ., Το πρόβλημα της ερμηνείας του δικαίου (Αθήναι 19782), Τσίνας Κ. Π., Απαγορευμένη αναλογία και επιτρεπτή ερμηνεία του ποινικού νόμου (ό. π. 2010), Τσινόρεμα Στ., Γλώσσα και κριτική (ό. π. 2014)  

Εγχειρίδια

  • Παύλου Σούρλα, Δίκαιο και δικανική κρίση

  • Παναγιώτη Αλ. Παπανικολάου, Μεθοδολογία του ιδιωτικού δικαίου

Διαδικασία εκπονήσεως εργασίας

Είναι δυνατή, κατά την κρίση των διδασκόντων, η εκπόνηση εργασίας, η οποία λαμβάνεται υπ’ όψιν στην τελική βαθμολογία. Το θέμα της εργασίας καθορίζεται από τους διδάσκοντες, βάσει των ενδιαφερόντων του φοιτητή, και τίθεται υπ’ όψιν του τελευταίου η βασική βιβλιογραφία. Το μέγεθος της εργασίας πρέπει να επιτρέπει την πλήρη έκθεση της επιχειρηματολογίας (χωρίς περιττές αναπτύξεις), να είναι, δηλαδή, 4.000 (το ελάχιστο) - 5.000 (το μέγιστο) λέξεων, περιλαμβανομένων των υποσημειώσεων. Ο φοιτητής πρέπει να ακολουθήσει τις αναρτημένες στους εξής συνδέσμους οδηγίες:

Εφιστάται ιδιαιτέρως η προσοχή στην αποφυγή κάθε είδους λογοκλοπής. Σπουδαίο βοήθημα αποτελούν τα σχετικά με το θέμα λήμματα της έγκυρης ηλεκτρονικής Stanford Encyclopedia of Philosophy. Η εργασία αποστέλλεται με ηλεκτρονικό μήνυμα μέχρι την τελευταία ημέρα της περιόδου διδασκαλίας του εαρινού εξαμήνου. 

Ή με τα λόγια ενός φοιτητή

Πέτρου Πούγγουρα, Μεθοδολογία του Δικαίου