Γραμματικός χρόνος, ποιόν ενεργείας και τροπικότητα 
ΚΟΠΕΛΑ: Εκείνη τη νύχτα ...Είχε πολύ κόσμο, κι ήμουν μόνη. Πήγαινα πέρα-δώθε, χαιρετούσα, κι έψαχνα μήπως υπάρχει κανείς άλλος μόνος του ...όμως όλοι ήταν δυο-δυο, τρεις-τρεις, φιλιόντουσαν, έκλαιγαν μαζί. 
(Σκούρτης: 11 Μονόπρακτα, Η αγγελία) 

ΓΙΑΝΝΗΣ: Αυτά τα ακούω χρόνια τώρα ακριβώς τα ίδια...και δε βλέπω τίποτα! Σε βλέπω μόνο να διαβάζεις, να ψευτοκάνεις, να σουλατσάρεις, να λες εξυπνάδες και διαρκώς να κοπανάς για όλα πως είναι προσωρινά, 
(Καμπανέλλης: Έβδομη μέρα της δημιουργίας)
Αφηγηματικός ενεστώτας
ΜΑΡΙΝΑ: Είχα λοιπόν μια λαμαρίνα σμυρναίικα και τα πουλούσα έξω από τον Ηλεχτρικό. Κι ένα πρωί μια συμμορία κάνει ντου στα γλυκά μου. έτυχε να περνά εκείνη τη στιγμή, με βλέπει να σκούζω και να φωνάζω βοήθεια και πέφτει πάνω στη συμμορία για να σώσει τα γλυκά. Μα πού...Κάτσαμε στο πεζοδρόμιο και κλαίγαμε κι οι δυό. 
(Καμπανέλλης: Η ηλικία της νύχτας)

Η εναλλαγή των χρόνων δηλώνει εναλλαγή του ομιλητή, αλλά και μετάβαση σε άλλο τμήμα του κειμένου (εδώ αφήγησης), άλλο θέμα ή νέο επεισόδιο:
ΧΡΗΣΤΟΣ: ...Βάνω τσιγάρο, κάνω ν’ ανάψω...Φτουράει το σπίρτο και διαλύει σα ζύμη...μούσκεμα ήτανε...Κάνω ν’ ανάψω και το δεύτερο... Πιάνουμε το τρίτο σπίρτο...γελάμε, μας πιάνει ο πατριωτισμός, βλαστημάμε αβέρτα αγκαλιασμένοι...Κι ανάβει και το σπίρτο...(Φωνές-Γέλια)
ΧΡΗΣΤΟΣ: Βολιώτης ήτανε, ώρα του καλή...Δεν τον ξανάδα...
            (Καμπανέλλης: Η ηλικία της νύχτας)

	Η τροπικότητα δηλώνει ειδικότερα την προσωπική του άποψη σχετικά με 
τη βεβαιότητα-πιθανότητα του εκφωνήματος (επιστημική τροπικότητα)
 ή σχετικά με την αναγκαιότητα-δυνατότητα της ενέργειας (δεοντική τροπικότητα).

	 Είδη τροπικότητας
	Βαθμός  	επιστημική	δεοντική
	Υψηλός             βεβαιότητα	αναγκαιότητα					
                        (Τα φώτα είναι αναμμένα. 
                   Πρέπει να είναι σπίτι)    (πρέπει να έρθει το βράδυ)
	μέσος	πιθανότητα	ευχή/επιθυμία
         (θα πρέπει είναι σπίτι)      (θα έπρεπε να έρθει το βράδυ)
	χαμηλός	δυνατότητα	άδεια
                    (μπορεί να είναι σπίτι)    (μπορεί να έρθει το βράδυ)

ΖΗΝΑΩΝ: Ίσως να μην καταλάβατε τις ευγενικές μου προθέσεις, μπορεί μάλιστα να υφίσταται και κάποια φοβερή παρεξήγηση...(επιστημική τροπικότητα, αμφιβολία)
(Ζιώγας: Μονόπρακτα, Ο κακός Βιστουρίχ)

ΚΩΣΤΑΣ: Η Νόρα;
ΒΑΣΙΛΗΣ: Βεβαίως.
......................................
ΚΩΣΤΑΣ: Στο παράθυρο;
ΒΑΣΙΛΗΣ: Βεβαίως. 
(Κεχαΐδης & Χαβιαρά: Δάφνες και πικροδάφνες)

Β΄ ΓΕΙΤΟΝΑΣ: Τώρα θα πρέπει πια να ’χει πεθάνει, αφού το υδροκυάνιο είναι τόσο δραστικό δηλητήριο.
Γ΄ ΓΕΙΤΟΝΑΣ: Δε νομίζω...Πρέπει πρώτα ν’ ακούσουμε τα πόδια του να  χτυπούν το καπάκι και τότε θα είμαστε σίγουροι.
 (Ζιώγας: Εννέα Μονόπρακτα, Το λαστιχένιο φέρετρο)

ΚΥΡ ΚΟΠ: Μη βάζεις το χέρι σου μέσα γιατί μπορεί να του στραμπουλίξεις κανένα πόδι.
ΚΥΡΑ ΚΟΠ: Μα πώς να του πετάξω τη σταφίδα; Μπορεί να το χτυπήσει στο κεφάλι το κακόμοιρο...
(Ζιώγας: Εννέα Μονόπρακτα, Η σταφίδα ή το ψευδοπαίδι)

ΚΤΗΜΑΤΙΑΣ: ...Κάτι πρέπει να κάνουμε οπωσδήποτε.
ΛΟΓΙΣΤΗΣ: Δεν πρέπει ν’ αφήσουμε τη φωτιά να σβήσει.
(Ζιώγας: Εννέα Μονόπρακτα, Μια αίθουσα αναμονής)

	Οι τροπικές επιλογές  και χαρακτήρες
Πιστεύω πως είμαι έξυπνος άνθρωπος. Πως ξέρω ένα σωρό πράγματα κι έχω μεγάλες ικανότητες...Μόλις πατήσω στην Αυστραλία όλα αυτά θα τα δείς.. Το ξέρω πως έτσι θα γίνει. Μέχρι που πιστεύω πως θα ξέρω και τη γλώσσα από την πρώτη μέρα...Γι αυτό πρέπει να πάω, καταλαβαίνεις, πρέπει. Ας πατήσω στην Αυστραλία και θα δεις, θ’ αλλάξουνε όλα όλα. Θα σου ξοφλήσω και κείνα που σου χρωστώ. Πρέπει να πάω στην Αυστραλία...Πρέπει...
(Καμπανέλλης: Η αυλή των θαυμάτων)

ΙΩΑΝΝΟΥ: Είναι ανήκουστο να δεχθούμε ότι λέξεις δεν έχουν πια τη σημασία που έχουν…Πρέπει να πιστεύουμε κύριε...Δεν είναι δυνατόν να υπάρξει κόσμος, η ζωή, η ανθρωπότης...αν δεν πιστεύουμε αυτά που ακούμε....Πρέπει να πιστεύετε κύριοι...στους θεσμούς, στις παραδόσεις στα σύμβολα...στις έννοιες που μας παρέδωσαν οι αιώνες...Όταν ο Περικλής... υπεσχέθη τον Χρυσούν αιώνα πρέπει να υπήρξε...Όταν σήμερον ομιλούν περί ενός ελευθέρου κόσμου, είναι δυνατόν να μην εννοούν έναν ελεύθερο κόσμο;

         Κα ΚΑΡΑ: Πες το πρώτα στον πατέρα σου.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ: Πρέπει να του ζητήσω την άδεια; (υψηλή δεοντικότητα ως αναγκαιότητα, αντίδραση στην καταπίεση του πατέρα)
..........................................................
ΜΑΡΙΝΑ: Η μητέρα σας λέει πως πρέπει να φύγετε. (χαμηλότερη δεοντικότητα, συμμόρφωση στην επιθυμία της μητέρας, την οποία δέχεται ο Δημήτρης)
ΔΗΜΗΤΡΗΣ: ΄Ερχομαι. (στον ΣΑΡΡΗ)..Πρέπει να φύγω..
ΣΑΡΡΗΣ: Μη με παρεξηγείτε πρέπει να τον περιμένω, είναι η πρώτη φορά που κάνω τέτοια απρέπεια αλλά πρέπει πάση θυσία να του μιλήσω..! (υψηλή δεοντικότητα, αναγκαιότητα η οποία πηγάζει από εσωτερική ανάγκη του ομιλούντος που προσπαθεί να την μετριάσει αναγνωρίζοντας ότι η ενέργειά του μπορεί να χαρακτηρισθεί ως μη ευγενική κίνηση και γι΄ αυτό ζητά κατανόηση).
(Καμπανέλλης: Η ηλικία της νύχτας)

Οι δεοντικές τροπικές επιλογές αποκαλύπτουν και τις σχέσεις μεταξύ των συνομιλούντων. 
ΛΑΛΑΚΗΣ: Ο κύριος Μπόμπυ πρέπει να τα μαθαίνει αυτά. Φίλε πρέπει να κάνεις σωστά τη δουλειά σου ...
		ΜΑΚΗΣ: Είμαι…εντάξει κύριε επιστάτη.
		(Καρράς: Ο συνοδός)

ΣΑΒΒΑΣ: Μπορώ να επανορθώσω. Πρέπει να πιάσω τη δουλειά (παρακαλεί). Πρέπει να μείνω στη δουλειά
(Καρράς: Ο συνοδός)