Θεατρικός λόγος και η μεθοδολογία των σωμάτων κειμένων
•	υφολογία των σωμάτων κειμένων (corpus stylistics), είναι η ανάλυση των λογοτεχνικών έργων, τα οποία έχουν οργανωθεί σε σώματα κειμένων, με τη χρήση υπολογιστικών εργαλείων που έχει καθιερώσει ο ευρύτερος κλάδος της γλωσσολογίας των σωμάτων κειμένων (corpus linguistics). 
•	Η υφολογία των σωμάτων κειμένων συνδυάζοντας την ποσοτική με την ποιοτική ανάλυση των δεδομένων ξεφεύγει από μονομερείς υφολογικές προσεγγίσεις και από τη στείρα διαμάχη κριτικών λογοτεχνίας και γλωσσολόγων 
•	Η μεθοδολογία των σωμάτων κειμένων επιτρέπει να εντοπιστούν στα λογοτεχνικά κείμενα γλωσσικοί τύποι ή σχήματα τα οποία είναι δύσκολο ή και αδύνατο να εντοπιστούν με απλή ανάγνωση.
•	οι έρευνες απέδειξαν ότι τα γλωσσικά στοιχεία που χρησιμοποιούν στον λόγο τους οι δραματικοί ήρωες είναι αποκαλυπτικά του χαρακτήρα τους. 
•	Τα γλωσσικά αυτά στοιχεία επιλέγονται με βάση τη στατιστική τους σημαντικότητα (keyness) (Scott 1999) και είναι 
•	στατιστικά σημαντικές λέξεις-κλειδιά/ (keywords) ή 
•	λεξικά συμπλέγματα/λεξικοί δεσμοί (word clusters/ lexical bundles).
•	Οι λέξεις- κλειδιά καθώς και τα λεξικά συμπλέγματα αποτελούν χρήσιμο αναλυτικό εργαλείο για την ερμηνεία του κειμένου  διότι αποκαλύπτουν και φέρουν στο φως-εξ ου και η μεταφορική χρήση του όρου «κλειδί»- ένα σύνολο λεξικογραμματικών στοιχείων και κειμενικών δομών που παραμένει αδιόρατο στον παραδοσιακό ερευνητή. 
•	Στο δράμα ειδικότερα, οι στατιστικά σημαντικές λέξεις και τα λεξικά συμπλέγματα αναδεικνύουν τα λεξικογραμματικά υφολογικά σχήματα κάθε χαρακτήρα ατομικά 
•	οι στατιστικά σημαντικές λέξεις φανερώνουν τον τρόπο με τον οποίο ο κάθε συγγραφέας πλάθει τους ήρωές του. διαφορετικές γλωσσικές επιλογές αναδεικνύουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα κάθε ήρωα
•	τον τρόπο οικοδόμησης γενικότερων και ειδικότερων ταυτοτήτων 
•	διαφοροποίηση του λόγου των θεατρικών συγγραφέων (λεξικές/γραμματικές λέξεις) 

Στατιστικά σημαντικές λέξεις και θεατρικοί χαρακτήρες
Στέλιος
(3377)	Αννετώ
(2033)	Μπά-
μπης
(1569)	Στρά-
τος
(1567)	Μα-
ρία
(973)	Όλγα
(829)	Γιάν-
νης
(692)	Ιορδά-
νης
(604)	Bού-
λα
(565)	Ντό-
ρα
526	Αστά
(454)
	
Είμαι
βρέθηκε
καταλαβαίνεις
παίζω
χρωστώ
εικοσάρι
πως
Όλγα
Αυτό
χιλιάδες
Μπάμπη
πήγε
σταυρός
βλέπω
βρήκα
Μπορεί
ε/Έ
τόνε	 Ραμόνα
παλιά
Αγγλία
Εμείς
μη
το	Μας
Σκά-σανε
Στέλιο
τη
Όλα	λες
΄χω
την
πώς
σ’
θες
άλλα	μέσα
γριά
πάλι
σας	τον
θέλω
να
όχι
γιατί	κάτω
Τι
Είναι	Γιάν-
νης
κεφάλι
κρασί
ντουνιά
τρέχε
εμένα
πω
κάτω	λεφτά	Σ’	Γιοακείμ
Γιορδάνη	
Στατιστικά σημαντικές λέξεις ανά χαρακτήρα στην «αυλή» του Καμπανέλλη
Συγκεκριμένα, ο Στέλιος έχει τον μεγαλύτερο –από πλευράς έκτασης κειμένου-ρόλο, έντονα χρωματισμένο, που προσδίδει «τον κυρίαρχο τόνο στην «αυλή των θαυμάτων». Κεντρική γλωσσική επιλογή του Στέλιου το ρήμα είμαι το οποίο αποκαλύπτει την ανάγκη του να αναλύει συχνά τον εαυτό του και τις πράξεις του, να αυτοπροσδιορίζεται προσπαθώντας να σχηματίσει ο ίδιος μια θετική εικόνα για τον εαυτό του και να δικαιολογήσει τις πράξεις ή και τις προθέσεις του (είμαι κύριος/είμαι πολιτισμένος άνθρωπος). Επιθυμεί αυτή την εικόνα να την προβάλει στους άλλους και να τους πείσει ανατρέποντας τυχόν διαφορετικούς χαρακτηρισμούς (να μη θαρούνε ότι είμαι κανα γουρούνι./ Όλοι νομίζετε πως είμαι γεννημένος ρεζίλης. Δεν είμαι όμως/ να μη νομίζει πως είμαι άχρηστος, ανίκανος). 
Η θετική εικόνα του εαυτού του συχνά καταρρίπτεται απόν ίδιο δηλώνοντας τη διαρκή εσωτερική του σύγκρουση μεταξύ των πράξεών του και του χαρακτήρα που θα ήθελε να έχει (Πιστεύω πως είμαι έξυπνος άνθρωπος, άξιος άνθρωπος…πως είμαι πολύ σοβαρός και θετικός χαρακτήρας, τίμιος, ευθύς που λένε, πως είμαι αξιοπρεπέστατος, εξαιρετικός άνθρωπος. Θα μου πεις κύριε που ν’ τα όλ’ αυτά. Δεν βλέπω τίποτα. Συμφωνώ κι εγώ δεν βλέπω τίποτα. Αλλά….). Οι ρηματικοί τύποι βρέθηκε και βρήκα συναπτόμενοι με τη λέξη σταυρός είναι τα αποδεικτικά στοιχεία της απιστίας τής γυναίκας του Όλγας με τον Στράτο. 
Οι λεξικές επιλογές παίζω και χρωστώ αλληλένδετες μεταξύ τους, παρουσιάζουν το πάθος του με τον τζόγο και την άθλια οικονομική κατάστασή του από την οποία επιθυμεί μεν να απαλλαγεί, αλλά δεν φθάνει ποτέ στην πράξη, μόνο επιθυμεί. Ονειρεύεται να αποκτήσει πολλά χρήματα (χιλιάδες) ώστε να πάει στην Αυστραλία και να επανέλθει η τάξη στη ζωή του. 

Η λειτουργία των στατιστικά σημαντικών λέξεων στην οικοδόμηση/ανάδειξη ατομικών και συλλογικών ταυτοτήτων

Α) ατομικές ταυτότητες
Οι λέξεις-κλειδιά/στατιστικά σημαντικές λέξεις στον λόγο των πέντε ηρωίδων αποτυπώνονται (κατά σειρά στατιστικής συχνότητας και μέχρι 5 εμφανίσεις) στον ακόλουθο στον πίνακα:
Αντιγόνη	Ελένη	Σοφία	Άννα	Γιαγιά	
 ποτέ 
Αριστείδης 
Δε 
άλλοι 
υγειά 
θα 
θέλω 
Αριστείδη 
τους 
είμαι 
παντρευτώ/
παντρεύομαι 
μπροστά 
πρέπει 
έχω 
κάτω 
Θα 
με 
μην 

	θεούλη μου 
μου 
Θεούλη 
Μανούλα
και 
Να 
τι 
ήτανε 
πω 
τα 
Αριστείδη 
Και 
Αντιγόνη 
Εσύ 
την 
παιδί 
σου 
κεφάλι 
Σκατζοράφτης/η 
αδελφή 
είχε 
καλά 
από 
εδώ 
πάει 
φορά	γιαγιά
μείνω 
παράθυρο 
τη 
ζωή 
φύγω 
έχουμε 
πιο 
Δεν 
είπα 
βράδυ 
Όμως 
είπε 
Πρέπει 
΄Ελα 
κοντά 
Είναι 
κάνω 
Στο 

	Nίκο 
ή 
κρύο 
ακόμη 
μάνα 
Είσαι
Είνα
Γιατί 
κάτι

  	νταν 
βγεί 
Η 
στον 
ο 
και 
Εγώ 
πάνω 	
Λέξεις-κλειδιά στον λόγο των ηρωίδων του έργου: «Ο Γάμος της Αντιγόνης»

Β) συλλογικές ταυτότητες. Η «γυναικεία» ταυτότητα.
Λαμβάνοντας ως βασικές παραμέτρους:
•	α) τη συμμόρφωση με τα κοινωνικά πρότυπα της γυναικείας υποταγής στον άνδρα και της καταξίωσής της μέσω αυτού και 
•	β) τον έλεγχο των άλλων προσώπων, οι συγκεκριμένες ηρωίδες διεκδικούν χώρους αυτού του συνεχούς. 
•	Ειδικότερα, ως προς το πρώτο κριτήριο, στο ένα άκρο βρίσκονται η πλήρως υποταγμένη Αντιγόνη αλλά και η ηγετική Ελένη, ενώ στο αντίθετο άκρο, η εντελώς απελευθερωμένη γιαγιά. Ανάμεσα κινούνται η προβληματισμένη Άννα και η πιο δυναμική Σοφία που αντιπαλεύουν τις κυρίαρχες ιδεολογίες χωρίς να ξεφεύγουν, όμως, από αυτές.
•	Με βάση το δεύτερο κριτήριο, αυτό του ελέγχου, θα μπορούσαμε να διακρίνουμε ηγεμονικές και υποταγμένες ταυτότητες. Ηγεμονικές ταυτότητες επιδεικνύουν η κτητική και εξουσιαστική Ελένη αλλά και η γιαγιά, ενώ υποταγμένες η Σοφία, η Άννα και η απόλυτα ελεγχόμενη Αντιγόνη. 
Η λειτουργία των συμπλεγμάτων στην οικοδόμηση/ανάδειξη ειδικότερων ταυτοτήτων
Η γλωσσολογία των σωμάτων κειμένων τονίζει ότι οι σημασίες βρίσκονται σε αλληλουχίες λέξεων (word sequences) και όχι σε μεμονωμένες λέξεις. Η ανάλυση των αλληλουχιών λέξεων/λεξικών συμπλεγμάτων (clusters /lexical bundles/ recurrent word combinations, chains, n grams) είναι συχνή στην προσέγγιση των σωμάτων κειμένων. 

αυταρχικές	Αναπαραστατικά
Προσωπικά: τη ζωή σου, το καλό σου, τις σπουδές σου, τον πατέρα σου τα μάτια σου, το μυαλό σου, στο σπίτι μας, το κεφάλι μου, η καρδιά μου, το παιδί μου, απ' το πρωί, στην πολιτική, σε κάποια τάξη. Εκφράζουν έλεγχο, διαφωνία, επιβολή, κριτική και υποδείξεις

Διαπροσωπικά 
Προσφωνήσεις; εσύ παιδί μου. Απογοήτευση, επίκριση 
Άρνηση: δεν μπορώ να, δεν έπρεπε να, δεν θα σε. Αδυναμία κατανόησης 
Ερώτηση: θέλεις να, τι θα γίνει;, τι είναι αυτά; Ψυχολογικός εκβιασμός
Πρόθεση/ απειλή: Να  μου, θέλω να, να μου, για να σε, θα σε. Επίδειξη προσωπικής ικανότητας 

Κειμενικά
Προσθετική σύνδεση: και να, και θα, και το, και σε, και δεν. Έμφαση 
δείκτες λόγου: Γι' αυτό… Έλεγχος	
φιλικές	Αναπαραστατικά
Προσωπικά: τα δικά σου, το καλό σου, ο πατέρας σου, η κόρη μου, τα παιδιά μου, της ζωής μου, το τηλέφωνο, το τραγούδι με το Στέφανο, με το Δημήτρη, η φωνή του. Επιθυμία βελτίωσης της ζωής του παιδιού τους, αναφορά στον ρόλο του πατέρα, αυτοκριτική, επιθυμία αλλαγής προσωπικής τους ζωής προσωπικές αναμνήσεις.

Διαπροσωπικά
Άρνηση:δε θέλω, Δε με νοιάζει, Δε θ’ αντέξω, Δε θα. Αδιαφορία, απαγορεύσεις
Ερώτηση: Τι θα γίνει;, Τι να κάνω.., Τι λες τώρα. Εξεύρεση λύσης, διαφωνία
Προσφωνήσεις: Παιδί μου, Μωρό μου. Διαφωνία, απορία, τρυφερότητα
Επιθυμία: θέλω να. Προβολή των προσωπικών τους επιθυμιών 
Πρόθεση: για να. Προσωπικές επιδιώξεις
Αναγκαιότητα μετριασμένη αναγκαιότητα προς το παιδί

Κειμενικά
προσθετική σύνδεση/δείκτες λόγου και μεταγλωσσικοί δείκτες: κι εσύ, και το, Και τι, Σας τα 'λεγα, Να σου πω, Δε μου λες… Έμφαση, ανησυχία, παράκληση, θετικές προτροπές και επιβεβαίωση, αντίστοιχα
	
ανασφαλείς	Αναπαραστατικά
Προσωπικά: ο Γιώτης μου, το δικό μου, τον καφέ σου, ο μπαμπάς σου, τα παιδιά, στην αγορά. Αγάπη προς το σύντροφό τους, ενδιαφέρον προς τα παιδιά τους, σύνδεσμος της οικογένειάς τους υποτίμηση του εαυτού τους

Διαπροσωπικά
Ερώτηση: Τι να, Εσύ γιατί πας; Μετριασμένη διαφωνία
Προσφωνήσεις: Αγοράκι μου. Τρυφερότητα
Άρνηση: δεν έπρεπε να. Αυτοκριτική
Επιφωνηματικές. εκφράσεις: Ω Θεέ μου ! Απόπειρα αποτροπής του παιδιού από ενέργειες που έχουν ως στόχο τον πατέρα 
Επιθυμία: θέλω να. Βελτίωση της σχέσης με τον άνδρα

Κειμενικά
----------
	
Λειτουργίες των συχνότερων συμπλεγμάτων ανά ταυτότητα «μάνας»

Γλωσσικές επιλογές στον λόγο των ανδρών και των γυναικών
Η διαφορά στην επιλογή και χρήση των γλωσσικών στοιχείων από τους άνδρες και τις γυναίκες και η μεταξύ τους σύγκριση αποτελεί ένα αγαπημένο θέμα της επιστημονικής έρευνας. Από τη δεκαετία του ‘70 διάφορες μελέτες έχουν ασχοληθεί με τις βιολογικές, ψυχολογικές, κοινωνικές και γλωσσικές διαφορές μεταξύ των δύο φύλων. 
•	βασικές διαφορές που έχουν επισημανθεί μεταξύ των δύο φύλων. Συγκεκριμένα, οι γυναίκες χρησιμοποιούν περισσότερα μετριαστικά, ερωτήσεις, ειδικές λέξεις για τα χρώματα, υπερβολική ευγένεια, εμφατικό τονισμό, ποικιλία λέξεων, αρνητικές λέξεις, πρώτο πρόσωπο αντωνυμιών, ρήματα νοητικά και γνωστικά, εμφατικά επιρρήματα, περισσότερες συνδετικές λέξεις για να μεταβούν σε ένα άλλο θέμα (και, αλλά, αν, και κ.λπ.) κι αναφορά σε θέματα του σπιτιού, συγγενικούς δεσμούς. 
•	Γενικά, ο λόγος των γυναικών έχει στόχο την ενίσχυση των σχέσεων και εκφράζει συναισθήματα και σκέψεις γύρω από κοινωνικά θέματα, ενώ ο λόγος των ανδρών είναι καθαρά πληροφοριακός. Και επειδή το κοινωνικό περιβάλλον έχει άμεση σχέση και επηρεάζει τη γλωσσική παραγωγή, ο λόγος των γυναικών φαίνεται άτολμος αντανακλώντας την κοινωνική καταπίεσή τους, 
•	Οι άνδρες, χρησιμοποιούν περισσότερες λέξεις και μεγαλύτερες ως προς τον αριθμό των συλλαβών τους, άρθρα, υβριστικές λέξεις, έχουν περισσότερες συνεισφορές στη συζήτηση, κάνουν όμως διακοπές, αναφέρονται σε στοιχεία ποσότητας, τόπου και σε τρέχοντα θέματα (αγορές, χρήμα κ.λπ.)., ο λόγος των ανδρών είναι δυναμικός παραπέμποντας στο ισχυρό του φύλου τους (βλ. σχετικά τις συμβολές στο Παυλίδου 2002).
•	Πολλά από τα παραπάνω ευρήματα έχουν αμφισβητηθεί (Cameron 1997), ή και έχουν ανιχνευθεί ως χαρακτηριστικά του αντίθετου φύλου (π.χ. ερωτήσεις, άρνηση ως χαρακτηριστικά και του λόγου των ανδρών). 
•	Η μεθοδολογία των σωμάτων κειμένων έχει συμβάλλει τα τελευταία χρόνια και στον χώρο αυτό. Σχετικές μελέτες έχουν αποκαλύψει γλωσσικές επιλογές από άνδρες και γυναίκες μέσα από ειδικά σώματα κειμένων 

Στατιστικά σημαντικές λέξεις περιεχομένου στον λόγο ανδρών και γυναικών 

εστιάζοντας από τις στατιστικά σημαντικές λέξεις περιεχομένου στα ουσιαστικά και ρήματα, τα οποία αναφερόμενα σε οντότητες και ενέργειες θεωρούμε ότι αποκαλύπτουν τα ενδιαφέροντα και τις ιδιαιτερότητες ανδρών και γυναικών, θα προσπαθήσουμε να ερευνήσουμε:
•	α) πώς ο Καμπανέλλης στο σύνολο του έργου του, διαφοροποιεί τα δύο φύλα και με ποια ιδιαίτερα γλωσσικά χαρακτηριστικά 
•	β) πώς η Αναγνωστάκη χειρίζεται γλωσσικά τους ανδρικούς και γυναικείους χαρακτήρες του έργου της και
•	γ) αν οι δύο θεατρικοί συγγραφείς παρουσιάζουν ομοιότητες ή αποκλίνουν στην διαμόρφωση του λόγου των δύο φύλων. 

α) Ο λόγος ανδρών και γυναικών στον Καμπανέλλη
Άνδρες (235.471 λέξεις)	Γυναίκες (91.903 λέξεις)
ουσιαστικά	ρήματα	ουσιαστικά	ρήματα	
θείε 
πίστη 
πρόβλημα διάολος/ο/διάβολο βάθος 
κίνδυνος 
ουσία 
Τράπεζα 
τιμή 38
συγγραφέας 
έργα 
τρελός/ό 
άλογο
βασιλεύς 
ηλίθιος 
εποχή 
	κουβεντιάσουμε 
υπάρχουν 
μπορούν 
είμαστε/Είμαστε 
αναφέρω 
έχουν 
νομίζετε 
Παρακαλώ
βρέχει
διαβάζω 
πιούμε 
	Θεία/θεία 
αγόρι 
παιδί 
πιάνο 
άντρα/ς 
βούτυρο 
γιατρό 
αγάπη 
βουνά 
παράπονο 
τραγούδι 
Αλήθεια
μάνα/ας 
παστίτσιο 
μητέρα 
παιδιά 
παράθυρο 
ξένη 
χαρά 
Ώρα 
κουζίνα 
στόμα 
νύφη 
καλοκαίρι 
νυφικό 
οκά 
Θεέ 
νου 
πατέρα/ας 
Δόξα 	πας/πάει 
τραγουδώ 
ήμουνα 
γνωρίσω 
θες 
κλαίω 
ορκίζομαι 
πάρουνε 
δει 
κοίταζε 
βρήκε 
βασανίζεις 
ζει 
είδες 
παντρευτεί 
‘θελα 
ήτανε 
ξέχασα 
αργήσει 
χάσω 
νιώθω 
βλεπα 
φυλάξοι 
είχανε 
αφήνεις/σεις 
θυμάσαι 
λέει 
πειράζει 
	
Ουσιαστικά και ρήματα στον λόγο ανδρών και γυναικών στον Καμπανέλλη	

•	Οι στατιστικά σημαντικές λέξεις στον λόγο των ανδρών στα έργα του Καμπανέλλη, παρά το ότι έχουν μεγαλύτερο σε έκταση λόγο, είναι πολύ λιγότερες εκείνων των γυναικών. Χρησιμοποιούν, συχνότερα, την προσφώνηση προς τον θείο, όπως και οι γυναίκες στο θηλυκό γένος (θεία). 
•	Πολύ συχνές είναι οι υβριστικές λέξεις (αι στο διάβολο και αστυνομία και κράτος/είσαι ένας ηλίθιος και μισός/ τρελός είστε σείς παλιάνθρωπε 
•	Ο Καμπανέλλης πλάθει τους άνδρες-ήρωες των έργων του με αρχές και ιδανικά (είναι τιμή να σε συλλάβουν για τη Δημοκρατία/άνθρωπος με ψηλά ιδανικά με πίστη στη Δημοκρατία/σκληρή δουλειά, μυαλό, πίστη στο θεό και στο βασιλέα/ με πίστη για την ελευθερία). 
•	Οι άνδρες του χρησιμοποιούν, συχνά, αναφορικά ουσιαστικά για να ονομάσουν μια πληροφορία που προηγείται ή έπεται στον λόγο. ( π.χ. ουσία, πρόβλημα, κίνδυνος που επιλέγονται συνήθως, αποδεικνύουν ότι οι άνδρες ενδιαφέρονται και σχολιάζουν τις βασικές και προβληματικές πλευρές των γεγονότων Επίσης, πολύ συχνά προσδιορίζουν σε ενεστώτα χρόνο (είμαστε) τα βασικά χαρακτηριστικά τους σε συγκεκριμένες καταστάσεις πληροφορώντας τον συνομιλητή τους για τις προθέσεις τους (προδότες δεν είμαστε. αυτό να ξέρεις! …δεν είμαστε διατεθειμένοι να δεχθούμε εκβιασμούς/Είμαστε καλοί  άνθρωποι εμείς οι Ρωμηοί/είμαστε και νέοι ζωντανοί άνθρωποι, τολμάμε/πρόσεξέ με  καλά! είμαστε ολομόναχοι εδώ κάτω! Σε κάνω ό, τι θέλω!). 
•	Οι άνδρες εμφανίζονται ακόμη ως εις βάθος γνώστες καταστάσεων, ανθρώπων (συμπεριλαμβανομένου και του εαυτού τους) αλλά και των δυνατοτήτων και των συναισθημάτων τους (ναι μην απορείς την ξέρω εις βάθος/ εγώ σου λέω πως αυτός κατά βάθος μας μισεί/ ίσα ίσα μάλιστα που κατά βάθος είμαι υπέρ το δέον δημοκρατικός/ υπάρχουν άνθρωποι τους οποίους η ζωή βάζει στο μάτι/ υπάρχουν ακόμα και βιβλία που τα περιγράφουν /υπάρχουν και άλλα πριν από αυτό/ δεν μπορούν να μας εξουθενώσουν εμάς…ξέρεις τι μπορούν να κάνουν αυτά τα χέρια; /εσείς νομίζετε ότι η ζωή του πολιτικού είναι ένα μεγαλείο/και μη νομίζετε ότι είμαι ένας αγάς/ νομίζετε ότι εμένα δε με καίει;) Η γνώση αυτή δίνεται, όπως παρατηρούμε, με εμφατικό συνήθως τρόπο (εγώ σου λέω, ακόμα και, να μην απορείς) παραπέμποντας σε χαρακτήρες δυναμικούς με αυτοπεποίθηση που ξέρουν να χειρίζονται ανθρώπους και καταστάσεις. 
•	Ασχολούνται, επίσης, με θέματα οικονομικά, όπως αποδεικνύουν οι λέξεις Τράπεζα και τιμή (έβαλα άλλα δυο χιλιάρικα στην Τράπεζα/Ως τώρα καθορίζαμε εμείς την τιμή του μούστου) ή και πολιτικά (διότι αντελήφθη ο βασιλεύς ότι εάν μας ανέτρεπε… θα είχε δεύτερο Δεκέμβρη). Σχολιάζουν την επικαιρότητα με στόχο να πείσουν (σε μια εποχή τέτοιας αστάθειας/ είναι εποχή να διακινδυνεύουμε;/μια νέα εποχή αρχίζει).
•	Είναι κοινωνικοί, ενδιαφέρονται για την επικοινωνία και τις κοινωνικές συναναστροφές με τη συνοδεία του καφέ και, κυρίως, του κρασιού (Έλα να κουβεντιάσουμε/πού μπορούμε να κουβεντιάσουμε/έλα ας πιούμε άλλο ένα/πάμε να πιούμε ένα κατοσταράκι). 
•	Ο Καμπανέλλης πλάθει τους άνδρες-ήρωες να διαβάζουν βιβλία, να τιμούν τους συγγραφείς αλλά και να γράφουν και οι ίδιοι έργα (κυρίως θεατρικά) (αυτό τον καιρό διαβάζω ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο/ διαβάζω λογοτεχνία από δώδεκα χρονώ /ένας συγγραφέας αξίζει κάποιας τιμής/φτιάξαμε γερά έργα, παίζονται και ξαναπαίζονται/τι ήθελα και έγραφα σοβαρά έργα…/άλλωστε στα θεατρικά έργα έχουμε τους καλύτερους).
•	Αναφορικά με τον λόγο των γυναικών, παρατηρούμε ότι, αντίθετα με τα αποτελέσματα των ερευνών, ο μικρότερος σε μέγεθος λόγος τους εμφανίζει διπλάσια ουσιαστικά και τριπλάσια ρήματα από εκείνον των ανδρών και, συχνά, με περισσότερες συλλαβές. 
•	οι γυναίκες αναφέρονται περισσότερο σε συγγενικά πρόσωπα Θεία/θεία, αγόρι, παιδί, άντρας, μάνα/ας, μητέρα, παιδιά, πατέρας. Με σεβασμό, πλήρη αφοσίωση και αγάπη μιλούν, συνήθως, για τον άντρα τους που, συχνά, παρουσιάζεται ανώτερος, εξυπνότερος και δυνατότερος. 
•	Αν και συχνότερα η κοπέλα δεν διαλέγει τον άντρα της, κάνει όλες τις προσπάθειες για να τον αγαπήσει και να δημιουργήσει μια αρμονική σχέση (Κι αφού αυτός θα ήταν ο άντρας μου, έκανα με το μικρό μου το μυαλό τα πάντα για ν’ αγαπηθούμε να’ ναι το σπίτι μας ωραίο, χαρούμενο…). 
•	Ο ρόλος της μάνας είναι, επίσης, ιερός και σημαντικός στη ζωή των γυναικών του Καμπανέλλη (Είμαι μάνα και δεν θα πρεπε να αμαρτήσω έτσι βαρειά/πρώτα ο Θεός κι ύστερα η μάνα βλέπει τα περισσότερα ). Αφιερώνονται στο μεγάλωμα των παιδιών τους, περνούν δυσκολίες, αλλά καμαρώνουν γι’ αυτά (περνώ την ώρα μου με τα παιδιά/ μην πάει και ξεσκεπάστηκε κανένα απ’ τα παιδιά/κάνε παιδιά να δεις καλό/ όλα μου τα παιδιά ήταν το ένα καλύτερο από τ΄ άλλο). Η λέξη πατέρας στη σύναψη ο πατέρας (σου) χρησιμοποιείται αρνητικά για να σχολιασθεί η κακή συμπεριφορά του συζύγου τους στα παιδιά (ο πατέρας σου δεν ωρίμασε/ο πατέρας σου γύρισε ίδιος κι απαράλλαχτος/ο πατέρας σου μας άφησε).
•	Ο λόγος των γυναικών εστιάζεται, επίσης, σε θέματα του σπιτιού (μέρη του σπιτιού: κουζίνα, παράθυρο και ετοιμασία του φαγητού: παστίτσιο, βούτυρο, οκά). Φορτώνουν τη ζωή και τη σκέψη τους με πολλά και ετερόκλητα θέματα, πράγμα συνηθισμένο στον γυναικείο χαρακτήρα (έχω τόσα πράγματα στο νου μου). Οι λέξεις που επιλέγουν είναι οι περισσότερες θετικές κι αναφέρονται στο συναίσθημα. Επίσης αγαπούν τη μουσική (τραγούδι,τραγουδώ, πιάνο, αγάπη μου, χαρά). 
•	Χρησιμοποιούν, συχνά, παγιωμένες εκφράσεις, μεταφορικό λόγο και επικλήσεις στο Θεό (Ώρα του καλή/ στο στόμα του λύκου/ η τρέλα δεν πάει στα βουνά/οι ώμοι του σα δυο βουνά/ Δόξα τω Θεώ/ πού φθάσαμε Θεέ μου!/Θεός φυλάξοι!). Οι στατιστικά σημαντικές λέξεις νύφη, νυφικό, παντρευτεί αποκαλύπτουν τη νοοτροπία μιας κοινωνίας και μιας εποχής (εμάς τις γυναίκες μας αφήνουν να διαλέξουμε το νυφικό, όχι τη ζωή μας /υπάκουη νύφη/ η νύφη πάει στην πεθερά/ΜΑΝΑ: του λέω να παντρευτεί και μου λέει μη βιάζεσαι).
•	Οι γυναίκες φαίνεται ότι επιλέγουν, συχνότερα, παρελθοντικό χρόνο για να μιλήσουνε για τον εαυτό τους ή για τους άλλους (ήμουνα νεα ακόμα/ήμουνα πολύ ρομαντική/σαν ήμουνα νιόνυφη/μα ήμουνα κορίτσι πράμα/ήμουν ακόμη άβγαλτη κι επηρεάστηκα/ γιατί κι εκείνη τον αγάπησε κι ας ήτανε πολύ νεώτερη/ήτανε χρυσός άνθρωπος/δεν ήτανε πάντα έτσι/). 
•	Οι γυναίκες δίνουν έμφαση στη μνήμη γεγονότων ή προσώπων (να με θυμάσαι…/θυμάσαι μικρός που…/τον θυμάσαι καθόλου; /το θυμάσαι;), να εκφράζουν έντονα τις επιθυμίες τους (τι θες να πεις /τι θες να πω/θα θελα να χα φωτογραφίες του/θα θελα να σ΄έβλεπα/ήθελα να σε γνωρίσω) καθώς και τη συναισθηματική τους κατάσταση (μου ρχεται να κλαίω/άρχισα να κλαίω/δε νιώθω καλά/νιώθω ένοχη/νιώθω χάλια/νιώθω θεομόναχη). Συχνή είναι, επίσης, η χρήση ρημάτων αισθήσεως με έμφαση σε αυτά που αναφέρονται στη διαδικασία της όρασης στην οποία, εδώ, οι γυναίκες δίνουν ιδιαίτερη έμφαση (με κοίταζε στα μάτια/ακουμπούσε στην ποδιά του παραθύρου και κοίταζε έξω/έχουμε δει και χειρότερα/έχω δει πολλά/ μήπως είδες ένα παλληκάρι/τον είδες ποτέ να χαρεί;/είδες τα κόκκινα γάντια που φορούσα;θα ‘θελα να σ΄έβλεπα κάπου κάπου/γι αυτό τον έβλεπα πιο βαρύ). 
•	Γενικά, ο Καμπανέλλης επιλέγει να παρουσιάσει τους άνδρες-ήρωες των έργων του ως κοινωνικούς και επικοινωνιακούς που ασχολούνται με οικονομικά και πολιτικά θέματα, χαρακτηρίζουν πληροφορίες, καταστάσεις και πρόσωπα ώστε να έχουν τον έλεγχο των πραγμάτων. Χρησιμοποιούν συχνά υβριστικές εκφράσεις αλλά γνωρίζουν και τους τρόπους της ευγένειας. Δίνουν έμφαση στις αξίες και τα ιδανικά. Ενδιαφέρονται για το διάβασμα και το θέατρο και εκφράζονται κυρίως σε παρελθοντικό χρόνο. Οι γυναίκες-ηρωίδες του Καμπανέλλη δίνουν προτεραιότητα στον άνδρα τους και τα παιδιά τους και αναφέρονται σε θέματα του σπιτιού. Χρησιμοποιούν τον αφηγηματικό λόγο ως γλωσσικό τρόπο επικοινωνίας, επιλέγουν νοητικά, γνωστικά ρήματα, παγιωμένες εκφράσεις, μεταφορικό λόγο, επικλήσεις στο Θεό και εκφράζουν τις επιθυμίες και τα συναισθήματά τους. 

β) ο λόγος ανδρών και γυναικών στην Αναγνωστάκη
       ΄Ανδρες                   Γυναίκες    	                               
ουσιαστικά	ρήματα	ουσιαστικά	ρήματα	
ψυχή 
ειδήσεις 
μέση 
σακάκι 
τύπος 

	μίλα 
Κοίτα 
ζήτησε 
βλέπουν 
βλέπετε 
σκότωσαν 
ξέρουν 	
	παιδί 
θέατρο 
πατέρας 
Μαμά 
αυτοκίνητο 
μωρό 
μπαμπάς 
μουσική 
φίλη 
	λες 
Ήταν 
θέλει 
είχα 
πάμε 
γυρίσεις 
πιούμε 
	
Ουσιαστικά και ρήματα στον λόγο ανδρών και γυναικών στην Αναγνωστάκη
Οι άνδρες, σε σχέση με τις γυναίκες, στην Αναγνωστάκη ενδιαφέρονται περισσότερο 
•	για τις νέες πληροφορίες και τα τρέχοντα θέματα. 
•	Χρησιμοποιούν κατευθυντικό λόγο (συχνή χρήση προστακτικής), ειρωνικούς τρόπους (τύπος), 
•	ενώ παράλληλα εκφράζουν συναισθήματα (λυπήθηκε η ψυχή μου).
Οι γυναίκες δίνουν προτεραιότητα 
•	στους συγγενικούς δεσμούς (παιδί, μαμά, πατέρας), όπως και στον Καμπανέλλη, αλλά εδώ εμφανίζονται πιο διεκδικητικές στον λόγο, όπου και ζητούν εξηγήσεις ή απαντήσεις (Μα τι είναι αυτά που λες), 
•	είναι δε κατηγορηματικές για διάφορα θέματα ή συναισθήματα που αφορούν το παρελθόν (δεν ήταν έτσι, υπερβολές). Παρουσιάζονται ως δυναμικές και κοινωνικές, ενδιαφέρονται για το θέατρο, τη μουσική (όπως και στον Καμπανέλλη), έχουν φίλες, οδηγούν αυτοκίνητο (μπαίνεις στο αυτοκίνητό σου, κάθεσαι στο βολάν όποτε γουστάρεις) και πίνουν από τσάι μέχρι ουίσκι.

γ) άνδρες και γυναίκες στον Καμπανέλλη και στην Αναγνωστάκη. Σύγκριση
Η σύγκριση μεταξύ των ανδρών ανέδειξε τις ακόλουθες στατιστικά σημαντικές λέξεις. Τις παρουσιάζουμε στον ακόλουθο πίνακα ταξινομημένες κατά ουσιαστικά και ρήματα:
Καμπανέλλης άνδρες	                     Αναγνωστάκη άνδρες
Ουσιαστικά	ρήματα	ουσιαστικά	ρήματα	
Θεέ /ού/ός
Γιος
πράμα/πράματα 
μπαμπά/άς 
ψωμί 
μαμά 
γραφείο	
θείε
πολιτική   
λαό/ό 
μέλλον 
χάρη  
θέατρο  
λεπτό 	ήτανε 
έχουμε 
ευχαριστώ/Ευχαριστώ
θέλεις 
κάμει/ω 
είστε 
ελάτε 
αποκλείεται 
έχετε
κάνουνε	
νομίζετε
πάρε 
μιλώ 
συγχωρείτε
ήσουνα
είμαστε
‘ρθω  	
στάσου 
ήμουνα 
πέστε	
	μάνα 
σπίτι 
παράθυρο
Ελλάδα	
τύπος
δωμάτιο 
μαλλιά	
πράγμα	
γυναίκα
φορά
πόδια	
πράγματα		Κοίτα	
Είναι 
Κάτσε 
Είμαι 
Έγινε 
Είσαι	
αρέσει 
θαρρώ
μιλάς
Πες 
Έχω	
κάνεις	
έλεγε
Θέλω
φύγω
Είχε/έχει/εις
ξέρουν	
κατάλαβες 
πέρασε	
είπε/ες
Ξέρεις
Βλέπουν
είδα
‘ πα 
είπες		
Σύγκριση του λόγου των ανδρών στον Καμπανέλλη και στην Αναγνωστάκη
Κοινές και διαφορετικές επιλογές:
•	και στους δύο συγγραφείς, οι άνδρες επιλέγουν σε υψηλή στατιστική συχνότητα τις λέξεις: μαμά/ μάνα, πράμα/πράγμα και πράματα/πράγματα. Η μάνα φαίνεται ότι παίζει σημαντικό ρόλο στη ζωή και στον λόγο των ανδρών και, έτσι, αποτυπώνεται και στο έργο των δύο συγγραφέων. Στα έργα της Αναγνωστάκη, επίσης, προτιμάται περισσότερο η αναφορά στη μάνα του άνδρα (μάνα μου), ενώ στον Καμπανέλλη η σύναψη (μαμά σου) αναφέρεται στη σύζυγό του, συχνά υποτιμητικά (η κυρία μαμά σου…σε κάνα καθρέφτη…).
•	 Η κοινή χρήση της ουδέτερης γεγονοτικής αναφοράς (πρά(γ)μα/τα) αποδεικνύει την τάση των ανδρών να σχολιάζουν τις τρέχουσες υποθέσεις και γεγονότα. Στον Καμπανέλλη, επίσης, εκφράζουν και ερώτηση για διευκρίνιση που συχνά, όμως, κρύβει αντίθεση (Τι πράμα;). 

•	η Αναγνωστάκη προτιμά το πρώτο πρόσωπο, ενώ ο Καμπανέλλης το δεύτερο (θέλω/θέλεις), τον ενεστώτα από τον παρατατικό (Είμαι/ήμουνα), τον ενικό από τον πληθυντικό (έχω/έχουμε). Οι άνδρες στον Καμπανέλλη χρησιμοποιούν με μεγάλη στατιστική συχνότητα το ρήμα έχουμε αναφερόμενοι εμφατικά, συνήθως, σε σύνολο/κοινότητα ανδρών, οικογένειας, έθνους. Με το ρήμα θέλεις (θέλεις να) φαίνεται να ενδιαφέρονται για τις επιθυμίες του συνομιλητή/τριάς τους, ενώ με τις πρωτοπρόσωπες χρήσεις (μιλώ, κάμω, ήμουνα) δίνουν έμφαση στα λόγια τους, απαιτούν προσοχή, εκφράζουν τις επιθυμίες τους και ανατρέχουν σε παρελθοντικές εμπειρίες αντίστοιχα. Επίσης, εμφανίζονται και απόλυτοι στις απόψεις τους (αποκλείεται). 

•	Συγκριτικά, η Αναγνωστάκη βάζει τους άνδρες να μιλούν σε πρώτο πρόσωπο για να αυτοαναλυθούν (Είμαι ευτυχισμένος/σπουδαίος/κακάσχημος), να εκφράσουν τις προσωπικές τους επιθυμίες (θέλω να μείνω μόνος) ή για λόγους έμφασης (Έχω μάρτυρες/ έχω τις πληροφορίες μου/). 
•	Περνώντας στις γενικότερες διαφορές του λόγου των ανδρών στους δύο συγγραφείς, παρατηρούμε ότι στον Καμπανέλλη οι ήρωες αναφέρονται συχνότερα στο Θεό (Θεέ/ού/ός), είναι περισσότερο ευγενικοί (ευχαριστώ/συγχωρείτε/ελάτε καθίστε), τους απασχολεί η εργασία, προκειμένου να θρέψουν την οικογένειά τους, ενδιαφέρονται για το μέλλον το δικό τους και των παιδιών τους (γραφείο, ψωμί, μέλλον), για την πολιτική (πολιτική, λαός) καθώς και για το θέατρο. Οι συχνότεροι όροι συγγένειας που χρησιμοποιούν είναι μπαμπάς και θείος παραπέμποντας σε στενότερη σχέση με τα αρσενικά μέλη της οικογένειας. 
•	Στην Αναγνωστάκη, αντίθετα, οι άνδρες είναι πιο περιγραφικοί, αναφερόμενοι σε οντότητες που συναντάμε συμφωνα με τις έρευνες στον λόγο των γυναικών πχ. αναφέρονται στο σπίτι (τους) ή και σε μέρη αυτού (δωματιο, παράθυρο) ή σε μέρη του ανθρωπίνου σώματος (πόδια, μαλλιά). Από τους όρους συγγένειας, επικεντρώνονται στη σύζυγο (γυναίκα μου). Η λέξη κοίτα χρησιμοποιείται ως δείκτης λόγου για να εισαγάγει ένα καινούριο θέμα στη συζήτηση, λειτουργία συχνότερη στον ανδρικό λόγο (Κοίτα να δείς/ Κοίτα, δεν ξέρω…), η για έμφαση (Κοίτα φίλε μου αναίδεια…)
•	Άρα, οι άνδρες στην Αναγνωστάκη φαίνεται να ελέγχουν τη συζήτηση. Είναι, επίσης, περισσότερο περιγραφικοί, αξιολογικοί και εκφραστικοί των συναισθημάτων, επιθυμιών και των στόχων τους (είμαι, είναι, μ΄αρέσει, θέλω) .

Στατιστικά σημαντικές γραμματικές λέξεις στον λόγο ανδρών και γυναικών. Σύγκριση μεταξύ διαφορετικών συγγραφέων (Καμπανέλλης, Αναγνωστάκη και Ποντίκας)
•	ενώ η έρευνα των λεξικών στοιχείων σε σώματα κειμένων είναι μεγάλη, η αντίστοιχη μελέτη των γραμματικών/λειτουργικών λέξεων (άρθρα, σύνδεσμοι, προθέσεις) αντίθετα, είναι περιορισμένη. 
•	Παρόλα αυτά, αποτελούν ενδιαφέροντα ερευνητικό χώρο, διότι οι γραμματικές λέξεις παρουσιάζουν υψηλή συχνότητα που διαφέρει ανάλογα με το είδος, τον συγγραφέα κ.λπ. και, επομένως, έχουν άμεση σχέση με το ύφος των κειμένων, συνδυάζουν σε τυπικές συνάψεις τις λέξεις περιεχομένου και έχουν βαρύνουσα λειτουργική (πραγματολογική, κειμενική) αξία και, τέλος, δεν μπορούν να εντοπισθούν παρά μόνο με τη μεθοδολογία των σωμάτων κειμένων,
•	
Καμπανέλλης 	Αναγνωστάκη 	Ποντίκας 	
λοιπόν 
και 
ότι 
Άλλωστε 
Αλλά 
δηλαδή  (φτωχοί /λαϊκοί)	 	Δηλαδή 
(80-00/νέοι)	 	Διότι 
διότι 
δηλαδή
Λοιπόν  λοιπόν Επειδή 	
Σύνδετικές λέξεις στον λόγο των ανδρών στον Καμπανέλλη, στην Αναγνωστάκη και στον Ποντίκα

•	Παρατηρούμε, λοιπόν, ότι το δηλαδή είναι κοινό και στους τρεις συγγραφείς, ενώ το λοιπόν είναι κοινό στα σώματα του Καμπανέλλη και του Ποντίκα. 
•	Ειδικότερα, το δηλαδή (σε 2η, 3η ή και τελευταία θέση στην πρόταση) στον μεν Καμπανέλλη εμφανίζεται στον λόγο των φτωχών και λαϊκών και εκφράζει συμπέρασμα αλλά και διευκρίνιση με αντιπαράθεση. Στην Αναγνωστάκη, επεξηγεί, ερμηνεύει, συμπεραίνει, ζητά επιβεβαίωση ή πληροφορία, υποκρύπτοντας αντίθεση και αντιπαράθεση. Στον Ποντίκα, έχει τις ίδιες λειτουργίες: συμπέρασμα, βεβαιότητα και διευκρίνιση με αντιπαράθεση, επιβεβαίωση του «προσώπου» του ομιλητή. 
•	Το λοιπόν (σε 2η και 3η θέση) είναι πλούσιο σε σημασίες. Στον Καμπανέλλη, συμβάλλει στον έλεγχο της συζήτησης και δηλώνει επιβεβαίωση, εναντίωση, και απαγόρευση. Γενικά, παραπέμπει σε προκλητική συμπεριφορά που επιβάλλει τρόπους του φέρεσθαι. Στον Ποντίκα, εκφράζει συμπέρασμα, αντίδραση, επιβεβαίωση και δίνει έμφαση σε αιτίες. Στην Αναγνωστάκη, τέλος, εμφανίζεται στο υποσώμα των νέων με συνάψεις και, έλεγα, μίλα, πάψε, δεν, να/τι, και δηλώνει αντίθεση, επιβολή, επαναφορά θέματος και επιβεβαίωση μέσω άρνησης. 
•	Οι άνδρες μέσα από τις παραπάνω επιλογές συνδετικών λέξεων/δεικτών, εμφανίζονται να ελέγχουν τη συζήτηση, να ζητούν επεξηγήσεις, να εκφράζουν συμπεράσματα, να επιθυμούν την επιβεβαίωση, να δείχνουν προκλητική συμπεριφορά, να εκφράζουν εναντίωση, να απαγορεύουν και να επιβάλλουν τρόπους και συμπεριφορές. Γενικά, ελέγχουν τη συζήτηση, είναι ανταγωνιστικοί, προκλητικοί και καταναγκαστικοί. Οι επιλογές αυτές επιβεβαιώνουν αντίστοιχα συμπεράσματα για τον λόγο των ανδρών σε προφορικά και γραπτά κείμενα. 
•	Οι τρεις θεατρικοί συγγραφείς παρουσιάζουν τους άντρες τονίζοντας μια κοινή περίπου ταυτότητα, αυτή του «ανταγωνιστικού /σκληρού άνδρα» που επιζητεί να έχει τον έλεγχο όχι μόνο της συζήτησης αλλά και των ενεργειών των άλλων, και, ιδιαίτερα, των ανίσχυρων και των γυναικών. 
•	Συγκρίνοντας ση συνέχεια τις στατιστικά σημαντικές συνδετικές λέξεις στον λόγο των γυναικών μεταξύ των τριών θεατρικών συγγραφέων προκύπτει ο ακόλουθος πίνακας

Καμπανέλλης 	Αναγνωστάκη 	Ποντίκας 	
κι
μα 
Γιατί 	όταν 
Μα 	Γιατί 
Αν 
γιατί 	
 Σύνδετικές λέξεις στον λόγο των γυναικών στον Καμπανέλλη, στην Αναγνωστάκη και στον Ποντίκα

•	Η αναζήτηση της αιτίας (Γιατί) φαίνεται ότι είναι συχνότερη στον λόγο των γυναικών του Καμπανέλλη και του Ποντίκα, η αντίθεση (Μα/μα) στο corpus της Αναγνωστάκη και του Καμπανέλλη (αφορούν κυρίως νέες και πλούσιες γυναίκες, αντίστοιχα) και η υπόθεση (όταν, αν) στην Αναγνωστάκη και στον Ποντίκα. 
•	Γενικά, οι γυναίκες παρουσιάζονται να αλλάζουν θέμα τονίζοντας την αιτία και την αντίθεση, προωθώντας τη συζήτηση. Μέσα από ερωτήσεις, ζητούν απαντήσεις για θέματα που τις αφορούν. Αντιδρούν, έστω έμμεσα, στα «πρέπει», υποβάλλουν εμφατικά τις σκέψεις τους (γιατί δεν =θέση) και χρησιμοποιούν συχνότατα άρνηση για έμφαση. Παρατηρούμε δε και συνδυασμό αντίθεσης και αιτίας (μα γιατί) όπου η αντίθεση εκφράζεται συχνότερα σε συνομιλήτρια και όχι σε συνομιλητή.
•	Οι θεατρικοί συγγραφείς επιλέγουν να παρουσιάσουν τις γυναίκες περισσότερο ή και λιγότερο δυναμικές (ναι μα στον Καμπανέλλη, μα ναι στην Αναγνωστάκη). Είναι πιο δυναμικές στην Αναγνωστάκη και στον Ποντίκα, εκφράζοντας θέσεις (Γιατί δεν) και περισσότερο «διεπιδραστικές» (μα τι έχεις) προβάλλοντας τις επιθυμίες τους (μα εγώ, μα είμαι). Με περισσότερο δισταγμό αντιτίθενται στα γεγονότα ( … μα είναι) αλλά αντιδρούν έντονα στις κοινωνικές συμβάσεις (γιατί να) στον Καμπανέλλη. Χαρακτηριστικό είναι ότι η αντίθεση μπαίνει στο στόμα των νέων ή και πλουσίων γυναικών, ενώ η αναζήτηση της αιτίας γίνεται από τις ηλικιωμένες και συμβαδίζει με την ωριμότητα (ό, τι αποκλίνει από την «υποταγμένη φύση» της γυναίκας δικαιολογείται από την αντιδραστικότητα της ηλικίας ή από την οικονομική κατάσταση που επιβάλλει ανωτερότητα).
•	Ο λόγος των γυναικών είναι περισσότερο περιορισμένος, έναντι των ανδρικών χαρακτήρων, στα έργα των ανδρών συγγραφέων. Η Αναγνωστάκη, αντίθετα, ενισχύει τον λόγο των γυναικείων χαρακτήρων. Και οι άνδρες συγγραφείς, όμως, παρά την περιορισμένη έκταση του λόγου των γυναικών, δεν τις παρουσιάζουν τόσο άτολμες, αλλά βρίσκουν τρόπους, ιδίως σε σώματα ηλικιωμένων και πλουσίων γυναικών, να προβάλουν μια δυναμική ταυτότητα με αντίστοιχες γλωσσικές επιλογές. 
•	Γενικότερα, οι επιλογές των συνδετικών λέξεων ανά φύλο φαίνεται να συμφωνούν στους άνδρες συγγραφείς και να διαφοροποιούνται από την γυναίκα-συγγραφέα. Χρειάζεται, βέβαια, περισσότερη έρευνα και με άλλους δείκτες για να συγκρίνουμε το φύλο του συγγραφέα με την επιλογή συγκεκριμένων συνδετικών λέξεων.