Θεωρητική γλωσσολογία (ΦΓ101)

Διονύσης Γούτσος

Περιγραφή

Το μάθημα προσφέρει μια εισαγωγή στο αντικείμενο, τις βασικές αρχές, τις μεθόδους και τους κλάδους της γλωσσολογίας. Συγκεκριμένα, μελετάται πώς διαφέρει η επιστημονική μελέτη της γλώσσας από την απλή ενασχόληση με αυτή και γίνεται αναφορά στις βιολογικές, κοινωνικές, ιστορικές και πολιτισμικές πτυχές της γλώσσας, καθώς και στην πολυσημία της έννοιας. Η ανθρώπινη γλώσσα ως σημειωτικό σύστημα συγκρίνεται με άλλα συστήματα επικοινωνίας και με τη γλώσσα των ζώων. Παρουσιάζεται η γλωσσική ποικιλία, η έννοια του ύφους, η διάκριση της γλώσσας σε λόγο και ομιλία και η συγχρονική και διαχρονική προσέγγιση στη γλώσσα. Τέλος, εισάγονται τα βασικά πεδία του γλωσσικού συστήματος και οι κλάδοι της φωνητικής-φωνολογίας, μορφολογίας, σύνταξης και σημασιολογίας, αλλά και πεδία εφαρμογών της γλωσσικής επιστήμης.

Ενότητες

Στην πρώτη ενότητα εξετάζουμε τις ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά της ανθρώπινης γλώσσας με στόχο τη διάκρισή της τόσο από τη γλώσσα των ζώων όσο και από άλλα συστήματα επικοινωνίας του ανθρώπου (π.χ. γλώσσα της μουσικής, του κινηματογράφου - σήματα μορς, πινακίδες τροχαίας κ.ά.). Έχουμε επισημάνει την πολυσημία της λέξης "γλώσσα", καθώς και τα χαρακτηριστικά της πολυπλοκότητας και της ποικιλότητας που χαρακτηρίζουν τη γλώσσα του ανθρώπου. Έχουμε επίσης κάνει λόγο για τις ιδιότητες της πολυτροπικότητας και της μεταθετότητας και έχουμε τονίσει τη δυσκολία προσδιορισμού των ορίων μιας εθνικής γλώσσας σε σχέση με την πρότυπη ποικιλία, τις διαλέκτους και τις άλλες γλώσσες που μιλιούνται σε μια χώρα. Με αυτή την αφορμή συζητήσαμε τις γλώσσες και τις διαλέκτους που μιλιούνται στην Ελλάδα και τις χώρες στις οποίες χρησιμοποιούνται τα ελληνικά. Τέλος, έχουμε αναφέρει ότι η γλωσσολογία ενδιαφέρεται πρωτίστως για τον προφορικό (και όχι τον γραπτό) λόγο, για τη συγχρονία (και όχι τη διαχρονία) της γλώσσας και για την περιγραφή (και όχι τη ρύθμιση) μιας γλώσσας.

Ημερολόγιο

Ανακοινώσεις