Teaching Games for Understanding

Ασπασία Δανιά

Περιγραφή

Σκοπός του παρόντος μαθήματος είναι να εξοικειωθούν οι μαθητευόμενοι με το διδακτιό μοντέλο "Teaching Games for Understanding" (TGfU) (Bunker & Thorpe, 1982), σε βαθμό ώστε να είναι σε θέση να το χρησιμοποιήσουν επιτυχώς κατά το σχεδιασμό ημερήσιων προγραμμάτων Φυσικής Αγωγής (ΦΑ) για το Γυμνάσιο και το Λύκειο.

Το TGfU αποτελεί ένα μαθητοκεντρικό μοντέλο διδασκαλίας της Φυσικής Αγωγής (ΦΑ), το οποίο βασίζεται στο οργανωμένο παιχνίδι και χρησιμοποιεί αυτό ως μέσο σκόπιμης και συναφούς μάθησης δεξιοτήτων και εννοιών. Βασική παραδοχή του μοντέλου TGfU είναι ότι οι μαθητές θα καταφέρουν να κατανοήσουν και να εφαρμόσουν επιτυχώς τη στρατηγική ενός παιχνιδιού μόνο όταν αποκτήσουν θετικές εμπειρίες συμμετοχής σε τροποποιημένα παιχνίδια, σχεδιασμένα με αναπτυξιακά κατάλληλο τρόπο ώστε να προωθούν την κινητική, κοινωνική και διανοητική τους ανάπτυξη (Δανιά, 2016).

Στις επιμέρους ενότητες του μαθήματος παρουσιάζεται η φιλοσοφία και η δομή του μοντέλου, τα στάδια εφαρμογής αυτού στην πράξη, καθώς

Περισσότερα  
Κωδικός: PHED_TGfU
Σχολή - Τμήμα: Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού » Μαθήματα εκτός προγράμματος σπουδών

Ενότητες

Ως διδακτικό μοντέλο Φυσικής Αγωγής (ΦΑ), το TGfU προτείνει μία σειρά παιδαγωγικά τεκμηριωμένων βημάτων και διαδικασιών που απώτερο στόχο έχουν την επίτευξη των ακόλουθων μαθησιακών αποτελεσμάτων:

  1. Κατανόηση της τακτικής του παιχνιδιού και μέσω αυτής ανάπτυξη κινητικών ικανοτήτων
  2. Βελτίωση της ικανότητας λήψης αποφάσεων (τι πρέπει να κάνω και πώς πρέπει να το κάνω)
  3. Αύξηση του χρόνου ενεργούς συμμετοχής των μαθητών στο μάθημα της ΦΑ
  4. Μεταφορά γνώσεων, εννοιών και δεξιοτήτων μεταξύ συναφών διδακτικών δραστηριοτήτων και καταστάσεων
  5. Ανάπτυξη της προσωπικής και κοινωνικής υπευθυνότητας
  6. Καλλιέργεια θετικής στάσης προς το μάθημα της ΦΑ

Βασική παραδοχή του μοντέλου TGfU είναι ότι βασικός στόχος κάθε παιχνιδιού ΦΑ θα πρέπει να είναι η ενίσχυση της ικανότητας των μαθητών να παίρνουν αποφάσεις σχετικά με το «τι να κάνουν» και «πώς να το κάνουν», ώστε να παίξουν "έξυπνα".

Η κατανόηση των όσων διαδραμματίζονται στο μάθημα κατέχει βασική θέση στο μοντέλο TGfU.

*Ειδικότερα, η κατανόηση αφορά:

Α. Στοιχεία τακτικής όπως

  • Την κατανόηση των κανόνων του παιχνιδιού.
  • Την κατανόηση της τακτικής του παιχνιδιού και τη σχέση αυτής με συγκεκριμένες καταστάσεις (π.χ. σε ένα παιχνίδι μπάσκετ, τι σημαίνει άμυνα χώρου και πότε είναι κατάλληλη η εφαρμογή αυτής).
  • Την κατανόηση των ευθυνών και του ρόλου κάθε παίκτη στο έργο της ομάδας (εάν πρόκειται για ομαδικό παιχνίδι).
  • Την κατανόηση των διαφορετικών τρόπων παιξίματος (π.χ. στο βόλεϊ γιατί να επιλέξουμε καρφί πρώτου χρόνου).
  • Την κατανόηση των θέσεων των παικτών και του ρόλου τους στην άμυνα, την επίθεση, στο ξεκίνημα κάθε νέας φάσης, όταν δεν έχουν την κατοχή της μπάλας, κ.ά.

Β. Στοιχεία στρατηγικής του παιχνιδιού όπως:

  • Την αναγνώριση των διαθέσιμων επιλογών του παίκτη ή της ομάδας.
  • Την αναγνώριση του τρόπου παιξίματος του αντιπάλου.
  • Την προσαρμοστικότητα στις επιλογές και τις κινήσεις του αντιπάλου.
  • Την αναγνώριση των πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων κάθε τρόπου παιξίματος.
  • Τη γρήγορη λήψη αποφάσεων.
  • Τη δημιουργία συνδέσεων μεταξύ τακτικής και τεχνικής παιχνιδιού.

*Απόσπασμα από το βιβλίο: Δανιά, Α. (2017). Διδάσκοντας παιχνίδια με έμφαση στην κατανόηση της τακτικής. Ένα σύγχρονο μοντέλο Φαυικής Αγωγής. Αθήνα: Αυτοέκδοση.

Το μοντέλο ταξινομεί τα αθλήματα ανάλογα σε τέσσερις ομάδες βάσει των κανόνων, των δεξιοτήτων και των τακτικών που χρησιμοποιούνται:

  1. Target: Σκοπός είναι να σταλεί ένα αντικείμενο σε συγκεκριμένο & ακίνητο στόχο. Π.χ. bowling, golf.
  2. Invasion: Σκοπός είναι να σκοράρει (παίκτης/ομάδα)  διεισδύoντας  στην αντίπαλη περιοχή, προστατεύοντας τη δική του/ς. Π.χ. καλαθοσφαίριση, χειροσφαίρσιση, hockey, υδατοσφαίριση.
  3. Net/wall: Σκοπός είναι να σταλεί η μπάλα στο αντίπαλο γήπεδο με τρόπο ώστε να μην την πιάσουν οι αντίπαλοι. Π.χ. πετοσφαίριση, αντισφαίριση, αντιπτέριση.
  4. Striking-fielding: Σκοπός είναι να τοποθετηθεί η μπάλα μακριά προκειμένου να διανύσει ο παίκτης περισσότερες βάσεις από τους αντιπάλους. Π.χ. baseball, softball, cricket. 

Ο σκοπός της συγκεκριμένης ταξινόμισης είναι η επιτάχυνση και η ενίσχυση της μάθησης διότι τα αθλήματα κάθε κατηγορίας μοιράζονται ίδιες δεξιότητες τακτικής. Για παράδειγμα η κίνηση στον "κενό" χώρο ώστε να να βρεθώ σε κατάλληλη θέση για υποδοχή της μπάλας είναι μία δεξιότητα που εφαρμόζεται τόσο στην καλαθοσφαίριση όσο και στο ποδόσφαιρο ή την χειροσφαίριση.  

Τέσσερις είναι οι βασικές παιδαγωγικές αρχές του μοντέλου που πρέπει να κυριαρχούν στο μάθημα Φ.Α.: 1) αναπαράσταση, 2) τροποποίηση, 3) υπερβολή, 4) τακτική συνθετότητα

  1. Αναπαράσταση: Οι ασκήσεις πρέπει να είναι παιχνίδια που μοιάζουν με τα αθλήματα στην πλήρη τους μορφή. Ωστόσο, οι κανόνες, ο αριθμός των παικτών (μικρές ομάδες), οι εξοπλισμός (π.χ. ελαφρύτερες μπάλες) και οι διαστάσεις του γηπέδου (μικρότερες) τροποποιούνται ώστε να διευκολύνουν την μάθηση ανάλογα το αναπτυξιακό στάδιο της τάξης και τις δυνατότητες των μαθητών. Για παράδειγμα, στην πετοσφαίριση χρησιμοποιείται μικρότερος χώρος ώστε να υπαρχει μικρότερη μετακίνηση, ο αριθμός των παικτών κάθε ομάδας γίνεται 3 ώστε να υπάρχει καλύτερη συνεργασία, το πιάσιμο της μπάλας επιτρέπεται αν δεν μπορεί να χτυπηθεί απευθείας.
  2. Τροποποίηση: Η τροποποίηση των κανόνων και η επιλογή των ασκήσεων πρέπει να προσφέρουν ποικιλία κινητικών εμπειριών ώστε να γίνονται αντιληπτές οι ομοιότητες και ανάμεσα σε αθλήματα ίδιας κατηγορίας (target, invasion, net/wall, striking/fielding). Για παράδειγμα το ξεμαρκάρισμα και η κίνηση στον "κενό" χώρο είναι χαρκτηριστικά στοιχεία τακτικής και στο ποδόσφαιρο, και στην καλαθοσφαίρηση και στην χειροσφαίρηση. Με αυτήν την οργάνωση λοιπόν μπορεί να μεταφερθεί η γνώση από ένα άθλημα σε ένα άλλο, γεγονός που ενισχύει την μάθηση.
  3. Υπερβολή: Τονίζουμε τις τακτικές έννοιες που είναι σημαντικότερες στο συγκεκριμένο παιχνίδι υπερβάλλοντας σε κανόνες ή στοιχεία της δομής του παιχνιδιού π.χ. βάζοντας περισσότερους επιθετικούς από αμυντικούς σε ένα παιχνίδι διείσδυσης τονίζουμε την έννοια της επίθεσης και τον τρόπο που θα πρέπει να δουλεύει.
  4. Τακτική συνθετότητα: Η συνθετότητα των ασκήσεων πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στο αναπτυξιακό επίπεδο των μαθητών/τριων ώστε να γίνεται αντιληπτό το πρόβλημα τακτικής. Υπάρχουν δύο είδη συνθετότητας που πρέπει να ληφθεί υπόψιν στον προγραμματισμό της διδασκαλίας: Α) Συνθετότητα μεταξύ αθλημάτων ίδιας κατηγορίας και προτείνονται τρία επίπεδα προοδευτικής δυσκολίας και Β) Συνθετότητα ανάμεσα στις κατηγορίες, Τα παιχνίδια στόχου, λόγω απλούστερης πλοκής, προτείνεται να διδάσκονται πρώτα. Έπειτα τα παιχνίδια "διχτιού" (π.χ. πετοσφαίρηση), και τέλος τα παιχνίδια "εισβολής" (π.χ. ποδόσφαιρο).

 

Το TGfU τοποθετεί τον μαθητή σε συνθήκες παιχνιδιού όπου η τακτική, η λήψη αποφάσεων, η επίλυση προβλημάτων και η κινητικές δεξιότητες εξασκούνται ταυτόχρονα. Για την επίτευξη αυτής της διαδικασίας το μάθημα αποκλίνει από την παραδοσιακή μέθοδο διδασκαλίας και ο μαθητής τοποθετείται στο επίκεντρο της μάθησης. Ένα τυπικό μάθημα TGfU ξεκινά με ένα τροποποιημένο παιχνίδι, ακολουθείται από καθοδηγούμενες ερωτήσεις από τον εκπαιδευτικό και συνεχίζει με το ίδιο ή άλλο τροποποιημένο παιχίδι με προοδευτική αύξηση της δυσκολίας.

Η συγκεκριμένη διδακτική διαδικασία περιγράφετε από τους Bunker and Thrope (1982) σε έξι στάδια:

  1. Game: H διδασκαλία ξεκινάει με ένα τροποποιημένο παιχνίδι προσαρμοσμένο στο γνωστικό στάδιο των μαθητών και στην δεξιότητα τακτκικής που στοχεύει το μάθημα. Μέσα από αυτό γίνεται εκτίμηση για τις αδυναμίες των μαθητών ώστε να προσαρμοστεί αναλόγως το μάθημα.
  2. Game appreciation: Οι μαθητές ενθαρύνονται να κατονοήσουν τους κανόνες του παιχνιδιού και πώς αυτοί επηρεάζουν το παιχνίδι. Π.χ. ένα χαμηλότερο σε ύψος δίχτυ αυξάνει τον ρυθμό του παιχνιδιού.
  3. Tactical awareness: Oι μαθητές καθοδηγούνται ώστε να χρησιμοποιούν στοιχεία τακτικής που θα αυξήσουν την αποτελεσματικότητά τους π.χ. να κρατούν εύρος επίθεσης. 
  4. Making Appropriate Decisions: Κατα την διάρκεια του παιχνιδιού προκύπτουν καταστάσεις στις οποίες οι μαθητές καλούνται να πάρουν τις κατάλληλες αποφάσεις ώστε να τις αντιμετωπίσουν. Ο εκπαιδευτικός εκμεταλεύεται αυτές τις καταστάσεις ώστε να αναπτύξει την ικανότητα των μαθητών. Αυτό γίνεται μέσω ερωτήσεων ώστε να αντιληφθούν τι δεξιότητες απαιτούνται (π.χ. κοντινή ή μακρινή πάσα), πότε θα πρέπει να εκτελεσθούν (π.χ. πάσα σε ξεμαρκαρισμένο συμπαίχτη) και με ποιό τρόπο (π.χ. πάσα μετά από προσποίηση).
  5. Skill execution: Εφόσον οι μαθητές έχουν κατανοήσει το τρόπο που πρέπει να παίζουν και ποιο είναι το νόημα της κάθε δεξιότητας τότε δίνονται οδηγίες ή χρόνος για την ενδεδειγμένη τεχνική εκτέλεση των δεξιοτήτων. 
  6. Perfomance: Μέσα από ένα τροποποιημένο ή κανονικό παιχνίδι, ο εκπαιδευτκός αξιολογεί την μάθηση που έχει τελικά επιτευχθεί, βασισμένος σε συγκεκριμένα κριτήρια και στόχους. 

*Bunker, D., & Thorpe, R. (1982). A model for the teaching of games in secondary schools. Bulletin of physical education18(1), 5-8.

Κατά την εφαρμογή του μοντέλου οι ερωτήσεις συχνά αξιοποιούνται ώστε να ενισχύσουν την μάθηση. Όμως, για να έχουν αποτελεσματικότητα απαιτείται σχεδιασμός με βάσει τα κριτίρια που έχουν τεθεί από τον διδάσκοντα. Οι ερωτήσεις μπορούν να οργανωθούν σε τέσσερις κατηγορίες ανάλογα τον γνωστικό στόχο που θέλει ο εκπαιδευτικός να επικεντρωθεί:

  1. Ανάκλησης: "Πού πρέπει να είναι το βλέμμα όταν κάνω ντρίπλα;"
  2. Συγκλίνουσες: "Όταν κάνεις άμυνα γιατί πρέπει να τοποθετείς το σώμα σου ανάμεσα στον αντίπαλο και το καλάθι;"
  3.  Αποκλίνουσες: "Με ποιούς τρόπους μπορείτε να προστατέψετε την μπάλα από τον αντίπαλο;"
  4. Αξιών: "Ποια θεωρείτε σωστή αντίδραση όταν δέχετε η ομάδα σας καλάθι;"

Η χρήση ενός πρωτοκόλλου ερωτήσεων είναι σημαντικό παιδαγωγικό εργαλείο, γι' αυτό κατα την διάρκεια της εξάσκησης ο εκπαιδευτικός αξιολογεί την φάση ενός παιχνιδιού και απευθύνει κατάλληλες ερωτήσεις. Mitchell, Oslin and Griffin (2006) προτείνουν οι ερωτήσεις να ταξινομούνται με βάση:

  • Χρόνο: "Πότε είναι η καταλληλότερη στιγμή να δώσεις πάσα;"
  • Χώρο: "Που μπορούσες να βρίσκεσαι ώστε να δεχθείς πάσα;"
  • Επικινδυνότητα: "Ποιά πάσα είναι πιο δύσκολο να εμποδιστεί από τον αντίπαλο;"

 

*Mitchell, S. A., Oslin, J. L., & Griffin, L. L. (2006). Teaching sport concepts and skills: A tactical games approach (2nd ed.). Champaign, IL: Human Kinetics.

Ημερολόγιο

Ανακοινώσεις

  • - Δεν υπάρχουν ανακοινώσεις -